... ... ... Компанияның қаржылық жағдайын болжамдаудың теориялық негіздері
1.1 Қаржылық менеджменттегі
... ... ... мен болжамдау мәні, мазмұны және түрлері
Қаржылық жоспарлау мен болжау
... ... ... қаржы механизмінің қосалқы жүйесі, саналы басқарудың аса маңызды элементтерінің
... ... ... және әлеуметтік экономикалық жоспарлаудың құрамды бөлігі. Олар экономиканың үйлесімді
... ... ... тепе теңдік дамуына жетуге, біртұтас ұлттық шаруашылық кешенінің барлық
... ... ... қызметін үлестіруге, қоғамдық өндіріс өсуінің жоғарғы қарқынын қамтамасыз етуге,
... ... ... әлеуметтік қорғауға бағытталған. Қаржылық жоспарлаудың өзіндік ерекшелігі сол, бұл
... ... ... өндірістің материалдық заттай элементтері турасында, ақшамен қоғамдық ұдайы өндіріске
... ... ... ықпал жасау турасында ақша қозғалысының салыстырмалы дербестігімен шарттасылған ақша
... ... ... жүзеге асырылады.
Қаржының табысты іс-әрекет етуі және қоғамдық процестерге белсенді
... ... ... ету көбінесе қаржы ресурстарының қозғалысын, шаруашылықты жүргізудің барлық деңгейлерінде
... ... ... қорларын қалыптастырып, бөлуді алдын ала үлгілеуге байланысты болады. Мұндай
... ... ... тәртіпті (реттілік) анықтайтын өзара үйлесілген тапсырмалардың, көрсеткіштердің кешенді жүйесін
... ... ... ақша түсімдерін жұмылдырудың прогррессивті нысандарын қолдауды қажет етеді.
Нарықтық экономика
... ... ... кәсiпорындар және фирмаларының тиiмдi қызметi болжамдау дәрежесіне
... ... ... болады, олар сенiмдi алыс және жақын перспективаларды болжайды.
Кәсiпорындар және
... ... ... қызметiнiң болжауы - бұл алдағы мерзiмге нарық конъюнктурасының талдауы,
... ... ... шарттардың өзгерiсiнiң негiзiнде олардың дамуына болашақ баға.
Кәсiпорындар және фирмалардың
... ... ... болжауының нәтижелерi маркетинг бойынша кәсiпорындардың бағдарламаларындағын есепке алынады, болуы
... ... ... өткiзу және тауарды жылжытудың шарттардың өзгеру күтiлетiн өнiмдердi сатуларының
... ... ... анықтауында.
Маркетинг зерттеулерiнiң нәтижесi сияқты болжау сол тұтынушыға керек болатын
... ... ... өндiрiстiң ұйымы және iске асырудың бастапқы тармағы тап болып
... ... ... түпкi мақсаты - нарық конъюнктура әсер ететiн факторлардың тенденциясын
... ... ... қысқа мерзiмдi болжауда әдетте ерекшелейдi - 1-1.5 жылда, жедел
... ... ... 4-6 жылдарда және ұзақ мерзiмдi - 10-15 жылдарда.
Бас екпiн
... ... ... көлемi, сұраным және ұсыным, тауардың бәсекеге түсе алатындығын деңгейдiң
... ... ... және баға индексi, валюта бағамы, валюталар және несие шарттарының
... ... ... сандық және сапалы бағасында қысқа мерзiмдi болжауда iстелiнедi. Уақытша,
... ... ... факторлар сонымен бiрге бұл жерде есепке алынады.
Жедел және ұзақ
... ... ... болжау болжамдардың жүйесiнде тұрақтанады - қоршаған ортаны қорғауға, халықаралық
... ... ... бойынша нарық конъюнктурасы, сұраным және ұсыным, байланыс, шектеулер.
Әсердiң уақытша
... ... ... кездейсоқ факторлары есепке алмайтын жедел және ұзақ мерзiмдi болжауда.
... ... ... алдымен, егер қысқа мерзiмдi болжамдар баға деңгейдiң сандық бағаларына
... ... ... онда жедел және ұзақ мерзiмдi болжамдар бағалардың өзгерiстiң динамикасының
... ... ... бағалары сияқты қаралады.
Болжаулар құрал-сайман ретiнде сарапшылық бағаларды формализацияланған (факторлы,
... ... ... талдау, математикалық үлгiлеу) сандық әдiстер, осы тауарға және нарық
... ... ... тәжiрибе және мамандардың сезгiштiк негiзделетiн әдiстердi қолданылады.
Өндiрiстiк өнiм өндiру
... ... ... кәсiпорындардың қызметтерiн болжауда салалар, сонымен бiрге принциптi жаңа қажеттiктер
... ... ... олардың жақсы қанағаттандыруының әдiстерiнiң құрастыруы салалардағы инвестициялық саясатты талдау,
... ... ... тиiстi тауарлары, ҒТПтың даму беталысы есепке алынады.
Ең үлкен күрделiлiк
... ... ... кәсiпорынның сыртқы экономикалық қызметiн болжамдауда туындайды, ол жоғары динамикалылықпен,
... ... ... көп фактор және қарама-қайшы сипатпен шартталған фирманың болжауы ұсынады
... ... ... сыртқы экономикалық байланыстардың екiұштылықпен, қиын болжалғандығымен.
Қаржылық көрсеткіштерді, белгіленетін қаржы
... ... ... негіздеп дәлелдеуге, көптеген шаруашылық шешімдердің нәтижелілігі сияқты, қаржылық жоспарлау
... ... ... болжау процесінде қол жетті. Бұл өте ұқсас ұғымдар экономикалық
... ... ... пен практикада жиі теңестіріледі. Іс жүзінде қаржылық болжау жоспарлаудың
... ... ... болуы және көптеген нұсқаларды бағалауды жүзеге асыруы тиіс (тиісінше
... ... ... және микродеңгейлерде қаржы ресурстарының қозғалысын басқарудың мүмкіндіктерін анықтауы тиіс).
Қаржылық
... ... ... көмегімен белгіленетін болжамдар нақтыланады, нақтылы жолдар, көрсеткіштер, өзара үйлесілген
... ... ... оларды іске асырудың дәйектілігі, сондай ақ таңдалынған мақсатқа жетуге
... ... ... әдістер анықталады.
Қаржылық жоспарлау бұл қаржы жоспарларын (тапсырмаларын) әзірлеу,
... ... ... мерзімде оларды орындау, белгіленген мақсаттарға жетуге бағытталған поцесі. Жоспарлау
... ... ... элементі ретінде қаржы саясаты құралдарының бірі болып табылады. Ол
... ... ... шаруашылық өзгерістерді байсалды және елеусіз жасауға мүмкіндік туғызады.
Қаржылық жоспарлаудың
... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілері мен мемлекеттің қаржылық қызметі, ал қорытынды
... ... ... қаржы жоспарлары мен жеке мекеменің сметаларынан бастап мемлекеттің жиынтық
... ... ... жоспарына дейінгі қаржы жоспарларын жасау болып табылады. Әрбір жоспарда
... ... ... бір мерзімге белгіленген кірістер мен шығыстар, қаржы және кредит
... ... ... буындары мен байланыстары анықталады. Қаржылық жоспарлаудың нақтылы міндеттері қаржы
... ... ... айқындалады. Бұл: жоспарлы тапсырмаларды орындауға қажетті ақшаның көлемі мен
... ... ... көздерін анықтау; крістерді өсірудің, шыығындарды үнемдеудің резервтерін анықтау; орталықтандырылған
... ... ... орталықтандырылмаған қорлар арасында қаражаттарды бөлуде оңтайлы үйлесімдерді белгілеу және
... ... ... экстенсивтілігімен (әлеуметтік саяси және экономикалық құбылыстардың кең шеңберін қамтиды)
2)
... ... ... (кәміл техника мен әдістерді қолдануды түсінеді);
3) тиімділігімен (қорытындысында қаржыны
... ... ... қойған міндеттерге жетудің қажеттілігін білдіреді) сипатталады.
Қаржылық жоспарлаудың мына тәсілдемелер
... ... ... автоматтық (өткен жылдың деректері келесі жылға көшіріледі). Инфляция кезінде
... ... ... инфляцияның коэффициенттеріне көбейтіледі. Бұл әдіс ең қарапайым әдіс болып
... ... ... және, әдеттегідей, уақыт жетіспеушілігі кезінде пайдаланылады;
ә) статистикалық (өткен жылдардың
... ... ... қосып, өткен жылдардың санына бөледі);
б) нөлдік база тәсілдемесі (барлық
... ... ... қайта есептелуі тиіс бұл әдіс нақтылы қажеттіліктерді есепке алады
... ... ... оларды мүмкіндіктерімен үйлестіріледі).
Нарықтық экономика жағдайында жоспарлау басқарудың функциясы ретінде
... ... ... және әлеуметтік қызметтің барлық жақтарын жалпыға бірдей қамту нысанын
... ... ... тиіс. Егер жоспарлау экономикада қаржы жоспарлауда сүйеніш бөлгіштік процестерге
... ... ... нарықтық экономикада айырбас сферасына сүйенеді, бұл сфера арқылы тауарлар
... ... ... қызметтерді өткізу және оларды өндіру мен өткізу кезінде қоғамдық
... ... ... шығындарды тану (мойындау) жүзеге асырылады.
Демек, нарықтық экономикада тауарлар мен
... ... ... өндіру мен өткізу процесіндегі байланыстың үстемдік және айқындаушы әдісі
... ... ... бағаны, құн заңын, сұраным мен ұсыным заңын кіріктіретін өзінің
... ... ... бар рынок болады. Нарықтық механизмінің мұндай табиғаты өндіріс пен
... ... ... нәтижелерін анықтаудың әдісі ретінде, бірақ жоспарлаудың элементтері болатын болжаудың
... ... ... анықтайды.
Қаржылық жоспарлаудың мазмұны ақшалай табыстар мен қорланымдарды
... ... ... бөлу және қайта бөлу экономикалық процестермен оңтайландырудың күні бұрын
... ... ... мүмкіндік ретінде көрінеді және осының негізінде орталықтандырылған және орталықтандырылманған
... ... ... қорларын қалыптастыру және пайдалану.
Қаржылық жоспарлау экономиканы және оның буындарын
... ... ... аса маңызды функциясы болып табылады. Оны мемлекеттік билік пен
... ... ... органдары, мекемелері және олардың жоғарғы құрылымдары жүзеге асырады.
Шаруашылықты
... ... ... нарықтық жағдайында қаржылық жоспарлау шаруашылық жүргізудің белгіленетін түпклікті нәтижелеріне
... ... ... етуші көптеген факторлардың екі ұштылығына байланысты көбінесе болжау ретінде
... ... ... болжау мемлекеттің мүмкін болатын қаржы жағдайын алдын ала көре
... ... ... қаржы жоспарларының көрсеткіштерін негіздеу (дәлелдеу). Болжамдар орташа мерзімді (
... ... ... және ұзақ мерзімді (жылдан астам) болуы мүмкін. Қаржылық болжау
... ... ... жоспарларын жасау стадияларынан бұрын болады, қоғам дамуының белгілі бір
... ... ... арналған қаржы саясатның тұжырымын жасайды. Қаржылық болжаудың мақсаты болжанған
... ... ... қаржы ресурстарының шынайы мүмкін болатын ауқымын, оларды қалыптастырудың көздерін
... ... ... пайдалануды анықтау болып табылады. Болжамдар қаржы жүйесінің органдарына қаржы
... ... ... (құрамын) дамыту мен жетілдірудің түрлі нұсқауларын, қаржы саясатын іске
... ... ... нысандары мен әдістерін белгілеуге мүмкіндік береді.
Қаржылық болжау әр түрлі
... ... ... қолдануды қажет етеді:
- экономикалық процестерді анықтайтын факторларға қарай қаржы
... ... ... көрсеткіштерін динамикасын бейнелеп көрсететін экономикалық үлгілерді жасау;
- корреляциялық регрессиялық
... ... ... тікелей сараптамалық бағалау әдісі.
Шаруашылық жүргізудің нарықтық жүйесінде сонымен бірге
... ... ... яғни ұсынбалы (нұсқамалық) жоспарлау пайдаланылады; ол ақпараттық үйлестіруші рөлді
... ... ... және қарды қызметінің субъектілеріне эконмикалық реттеушілер арқылы жанама түрде
... ... ... етеді. Индикативтік жоспарлау нарықтық экономиканы мемлекеттік теттеуде және экономиканы
... ... ... дамытудың бүкіл шегі анықталды.
Қазақстанда индикативтік жоспарлау 1993 жылдан
... ... ... қолданылады. Оны жасау барысында батыс Еуропа және шығыс Азия
... ... ... тәжірибелері негізге алынып келеді. 1996 жылдан бері ағымдағы индикативті
... ... ... жоспарлау негізінде мемлекеттік бюджетті жасау жұмыстары қалыптасады[4, 9б].
Индикативтік жоспарлаудың
... ... ... кезеңдегі басты ерекшелігі зерттемелік қасиеті. Яғни қоғамдағы тенденцияларға терең
... ... ... жан жақты сараптама жасау арқылы әлеуметтік экономикалық дамудың нысандары
... ... ... әрі алда тұрған небір өзекті мәселелер нақтылы белгіленеді. Арналған
... ... ... жоспардың басты мақсаты экономикада бәсекелестікті арттыру.
Индикативтік жоспардың ажырағысыз бөлігі
... ... ... қаржылық жоспарлау болып табылады, бұл жоспарлаудың басты мақсаты болжанған
... ... ... қамтамасыз ету үшін қаржы ресурстарының шамаланған ауқымын және олардың
... ... ... анықтау.
Индикативтік қаржы жоспарларының мемлекеттік секторда ғана міндетті сипаты,
... ... ... меншіктің басқа нысандарының секторлары үшін кепілдемелік сипаты болады. Соңғыға
... ... ... тетіктерді реттелетін бағаны, субсидияларды, кредиттрді, салық мөлшерлемелері мен жеңілдіктерін,
... ... ... аморизацияны және басқаларды пайдалану арқылы жетеді. Аса маңызды индикаторларға
... ... ... жатады: валюта бағамы, инфляяцияның болжанған деңгейі, Ұлттық банктің қайта
... ... ... мөлшерлемелері, амортизациялық аударымдарлың нормалары.
Әлеуметтік экономикалық болжау жүйесінде қаржылық
... ... ... белсенді рөл атқарады. Қаржы жоспарлаудың әзірлеу кезінде өндірістік тапсырмалардың
... ... ... дәрежесі тексеріледі, өнім өндіру мен оның сапасын жақсарту бойынша
... ... ... қуаттылықтарды неғұрлым толық пайдалану есебінен, шығындарды төмендету және өнімсіз
... ... ... қарастыру резервтері есебінен қаржы ресурстарын көбейтудің мүмкіндіктері анықталады. өндіріске
... ... ... бар материалдық ресурстарды таратуды, айналым қаражаттарының айналымдылығын тездетуді, құрылыстың
... ... ... құнын төмендетуді, басқару аппаратын ұстау шығындырын қарастыруды және т.б.
... ... ... отырып, сондай-ақ ақшаға деген қажеттілікті азайтудың жолдары қарастырылады. Сөйтіп
... ... ... жоспарлау, бір жағынан, қаржыны басқарудың құралы, басқа жағынан қоғамдық
... ... ... процесіне ықпал жасаудың белсенді құралы болып табылады.
Қаржылық жоспарлаудың
... ... ... аса маңызды мына қағидаттарға негізделеді:
Орталықтандарылған және орталықтандырылмаған тәсілдемелердің үйлесуі.
... ... ... қаржы жоспарларының жасағанда екі негіздің (бастаудың) орталықтандырылған қаржылық жоспарлаудың
... ... ... (төменгі) бастаманы барынша дамытумен етене ұштасуын білдіреді. Орталықтандырылған қаржылық
... ... ... мемлекетке бірыңғай қаржы саясатын жүргізуге, мемлекет ауқымында қаржы ресурстарын
... ... ... және қайта бөлуді нысаналы басқаруға мүмкіндік береді. Қаржылық жоспарлаудағы
... ... ... өндірістік бөліністер мен биліктің жергілікті органдардың нақтылы жоспарлар жасап,
... ... ... орындаудағы, өндірісті өркендеудің және оның нәтижелілігін арттырудың резервтерін іздестірудегі
... ... ... белсенділігін дамытуға жәрдемдеседі.
Биліктің жергілікті органдары бюджеттерінің олардың аумағында орналасқан
... ... ... жүргізуші субъектілер қызметінің нәтижесіне тәуелділігінің белгілейтін ұзақ мерзімді нормативтердің
... ... ... аймақтардың қаржыларын басқарудың экономикалық әдістеріне көшу үлкен маңызға ие
... ... ... келеді. сонымен бір мезгілде жалпымемлекеттік қаржыларды жүйелі түрде нығайту,
... ... ... бюджеттің кіріс бөлігінің тұрақтылығын, қоғамдық өндіріс дамуының әлеуметтік бағдарлануын
... ... ... тиімділікті арттыруда оның рөлін арттыру қажет;
Бірлік қағидаты қаржылық жоспарлаудың
... ... ... және әлеуметтік жоспарлаумен тығыз өзара байланысы мен өзара тәуелділігінде
... ... ... білінеді. Қаржы жоспарларының негізінде экономикалық және әлеуметтік даму жоспарлары
... ... ... болжамдарының көрсеткіштері жатыр. Сонымен бірге қаржылық жоспарлаудың барысында объектінің
... ... ... белгіленген параметрлері дәлелденіп анықталады, экономикалық және әлеуметтік жоспардың жеке
... ... ... мен бөлімдерінің баланстық байланыстары тексеріледі. Қаржылық жоспарлаудың бірлігі сонымен
... ... ... қаржы жоспарларының барлық түрлерінің тығыз өзара байланысын білдіреді. Жоғарғы
... ... ... қаржы жоспарларының көрсеткіштері оған қатысты субъектілердің жоспарлы жобаламаларын кіріктіреді.
... ... ... деңгейде жасалынатын қаржы жоспары (мемлекеттік бюджет) басқарудың жергілікті органдарының
... ... ... мен ұйымдарының қаржы жоспарларының көрсеткіштерін тірек етеді;
Жоспарлаудың үздіксіздік қағидаты
... ... ... және жылдық қаржы жоспарларының тығыз үйлесуін шамалайды, бұған перспективалық
... ... ... іс-қимылының мезгілін ұзартумен және жылдық жоспарлауда олардың міндеттерін нақтылаумен
... ... ... жетеді. Қаржыны жоспарлаудың бұл қағидаты ағымдағы және перспективалық жоспарлаудың
... ... ... үзілісті болдырмауға, шаруашылық жүргізуші субъектілерді, олардың нақтылы даму перспективаларын
... ... ... отырып, дұрыс бағыттауға мүмкіндік береді. Бұл қағидат шығыстардың көпшілігі
... ... ... әсіресе мемлекет қаржысын бөлуді есептеу кезінде қолданылады. Бұл жоспарлаудың
... ... ... түрлендірме әдісі жоспарлау, бағдарламалау және бюджет жасау:
- жоспарлау өзіне
... ... ... мен міндеттерді қалыптастыруды және баяндауды кіріктіреді.
- бағдарламалау деп мақсаттарға
... ... ... үшін пацдаланылатын құралдардың қолда барын іріктеуді және жаңаларын табуды
... ... ... бюджет жасау жалпы көпжылдық бағдарламаларды қаржы жылдары бойынша жылдық
... ... ... цифрлар тіліне аудару процесі. Бұл дәстүрлі бюджеттік топтастыру бойынша
... ... ... жағынан тұлғаланған операциялардың бүкіл жиынтығын бөлу процесі.
Қаржыны жоспарлау (болжау)
... ... ... әдістердің көмегімен жүзеге асырылады, олардың қатарына жататын ең маңыздылары
... ... ... Президентінің 1995 жылғы 26 желтоқсандағы №2732 "Қаржылық есеп туралы"
... ... ... күші бар Жарлығына сәйкес, 1998 жылдан бастап қаржылық есеп
... ... ... мыналар жатады:
1) қаржылық баланс;
2) қаржы-шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы есеп;
3)
... ... ... қаражаттарының қозғалысы туралы есеп.
Онда сонымен қатар түсіндірме хат болады,
... ... ... қаржылық есеп беру-ге негізделген немесе қаржылық есептен алынған материалдармен
... ... ... мүмкін және бұл материалдар солармен бірге оқылады. Түсіндірме хат-та,
... ... ... субъектінің есеп және есеп берудің қандай саясатын ұстап отырған-дығы
... ... ... каржылық есепті пайдаланушылардың талаптарына сай басқа да ақ-параттар жазылуы
... ... ... Мысалы, оған: субъектіге әсер етуші тәуекел мен белгі-сіздік туралы,
... ... ... есепте жазылған міндеттемелер туралы түсініктерді жазуға болады. Нарықтағы географиялық
... ... ... сомалық ерекшеліктер, қызмет түрлері туралы ақпараттар, баға өзгерісінің әсері
... ... ... мәлімдемелер және басқалары қосымша ақпарат ретінде қарастырылады.
Субъектілерге қаржылық есепті
... ... ... есеп стандартында анықталған жеңілдетілген түрде толтырып, көрсетуге рұқсат етіледі.
... ... ... егер де төмендегі көрсетілген 3 шарттың кез келген екеуі
... ... ... ғана (соңғы 2 қаржылық жыл үшін) маңызға ие болады:
1)
... ... ... жәрдем ақша және басқа әлеуметтік төлемдерді есептеу, сон-дай-ақ жылдық
... ... ... ҚР заңымен көрсетілген 10000 есе есептік көрсеткіштен аспайды;
2) қаржылық
... ... ... бойы қызметкерлердің орташа саны 50-ден аспайды;
3) активтердің жалпы құны
... ... ... еселік есептік көрсеткіштен аспайды. Қазіргі кезде бізде қолданылып жүрген
... ... ... қаржылық есеп негізі шамалары бойынша халықаралық есеп стандартының талаптарына
... ... ... келеді, себебі ҚР-да соңғы жылдары қаржылық есепті халықаралық тәжірибеге
... ... ... отырып реформалау процесі белсенді жүргізілді, ол біріншіден, негізін құраушы
... ... ... қатынастар болып табылатын жаңа экономикалық жүйенің қалыптасуымен, екіншіден, біздің
... ... ... әлемдік экономикалық кеңістікке кіруімен байланысты.
Нарықтық экономика жағдайында қаржылық есеп
... ... ... субъектіле-рінің қызметі жөнінде қаржылық ақпараттардың жүйелендірілген бірден-бір кө-зіне, әр
... ... ... ұйымдық-құқықтық нысандардағы шаруашылық субъектілерінің өзара негізгі байланысына және басқару
... ... ... қабылдауға қажетті анали-тикалық есептердің ақпараттық базасына айналды. Кәсіпорынның қаржылық
... ... ... болжамдауда негізгі ақпарат көзі қызметін қаржылық баланс атқарады.
Баланс -
... ... ... жылдың басындағы және соңындағы кәсіпорынның қаржы-лық жағдайын сипаттайды және
... ... ... қызметтер атқарады. Біріншіден, ба-ланс меншік иелерін шаруашылық субъектісінің мүліктік
... ... ... таныс-тырады. Осы арқылы олар бұл субъекті нені иеленеді, материалдық
... ... ... сандық және сапалық қорлары қандай, кәсіпорын жақын арада үшінші
... ... ... алдындағы өз міндеттемелерін ақтай ала ма, соны білдіреді. Екіншіден,
... ... ... кәсіпорынның басқа ұқсас кәсіпорындар жүйесіндегі өз орны, таңдап алын-ған
... ... ... бағытының дұрыстығы туралы, ресурстарды пайдалану тиім-ділігінің салыстырмалы сипаты және
... ... ... басқару бойынша әр түрлі сұрақтарға шешімдер қабылдау туралы түсінік
... ... ... Үшіншіден, баланстың мазмұны, оны ішкі қолданушылары сияқты сыртқы қолданушыларға
... ... ... пайдалануға мүмкіндік береді. Мысалы, аудиторлар жұмыс процесінде дұрыс шешім
... ... ... үшін өз тексеріс жұмысын жоспарлауда, сондай-ақ клиенттің сыртқы есеп
... ... ... есеп жүйесінде мүмкін болатын, әдейі жасалынған және әдейі жасалынбаған
... ... ... аумағындағы әлсіз жақтарын шығару үшін көмек алады, ал болжамдаушылар
... ... ... болжамдаудың бағытын анықтайды.
Баланс ақпараттары негізінде сыртқы қолданушылар берілген кәсіпорынмен
... ... ... серіктесі ретінде жұмыс жүргізудін мақсатқа сәйкестігі және оның шарт-тары
... ... ... шешімдер қабылдай алады; өз салымдарының мүмкін болатын тәуекелділіктерін және
... ... ... кәсіпорынның акцияларын иеленудің орындылығын және басқа шешімдерді бағалайды. Баланстың
... ... ... соншалық, көп жағдайда қаржылық жағдайды болжамдауды баланстық болжамдау деп
... ... ... баланс қаржылық есептің негізгі түрі бола отырып, ол есепті
... ... ... кәсіпорын мүлкінің құрамы мен кұрылымын, ағымдағы активтердің айналымдылығы мен
... ... ... меншікті капитал мен міндеттеменің қолда барын, дебиторлық және кредиторлық
... ... ... динамикасы мен жағдайын және кәсіпорынның несие қабілеттілігі мен төлеу
... ... ... анықтауға мүм-кіндік береді. Баланс көрсеткіштері кәсіпорынның капиталын орналастыру тиімділігін,
... ... ... ағымдағы және алдағы кезеңдегі шаруащылық қызметке же-туі, қарыз көздерінің
... ... ... мен құрылымын, сондай-ақ оларды ынталандыру тиімділігін бағалауға мүмкіндік береді.
... ... ... қаржылық балансты талдау үшін және кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалауда
... ... ... ең қа-жетті түрі болып табылады.
1997 жылға дейін қаржылық баланс
... ... ... бөліктен: актив және пассивтен тұ-ратын кесте түрінде құрылып
... ... ... Активтер, баланс кәсіпорынының есепті кезеңде бақылап, таратып отыратын мүмкіндік
... ... ... қарыздық күқық құны ре-тінде көрсетіледі. Пассивтер кәсіпорынның заемдар мен
... ... ... қарыздар бойынша міндеттемелері болып табылады, оларды өтеу мүлік құнының
... ... ... келіп түсетін табыстың төмендеуіне әкеліп соқтырады.
1.2 Кәсіпорынның қаржылық
... ... ... бағалаудың негізгі көрсеткіштері
Болжамдау - болжауды өңдеу, даму перспективаларының немесе
... ... ... арнайы ғылыми зерттеуi. Ол дамудың конкретизациялары формасы, ол
... ... ... программалаумен, жобалаумен, басқарумен өзара байланыста болады.
Болжаудың кешендi сипаты болады.
... ... ... болжам өндiргiш күштер және өндiрiстiк қатынастарды дамытудың мәселесiн қамтиды,
... ... ... бiр уақытты құрайтын құбылыстар және процесстерді болжайды.
Болжау бөлiнедi:
1. (1-2 жыл)
... ... ... мерзiмдiсi
2. (5-10 ) жеделi
3. (15-20 ) ұзақ мерзiмдiсi
4. (50-100 ) мерзiмнен тыс
Болжамдау
... ... ... ) экстраполяция
2 ) пiшiндеу
3 ) сарапшылық баға
Болжаумен және жоспарлаудың
... ... ... ортағы:
1 ) объекттiң бiрлiгi - сала, жеке объекттер
... ... ... процесстер
2 ) әлеуметтiк-экономикалық шарттардың бiрлiгi
3) әдiстердiң бiрлiгi және құбылыстар
... ... ... процесстер және қойылған заңдылықтардың зерттеуiнің әдісі.
4 ) болжаумен және
... ... ... және олардың iске асыруының нәтижелерiнiң арасындағы байланыс [9, 33б].
Жоспарлаудан
... ... ... айырмашылығы:
1) жоспардың әрбiр көрсеткiшiнiң бiр-бiрiмен тәптiштеу, дәлелдеуi және оның
... ... ... (заттық, қаржы, еңбек ресурстер, өндiрiс қуаты және тағы басқалар
... ... ... жоспардың тапсырмасының дәлелдiгi көздiң нүктесiмен)
2 ) көрсеткiштердiң уақытында және
... ... ... қатты байлануы
3 ) жоспардың орындауын мiндеттiлiк
4) жоспарлау бұл қоғамның
... ... ... дамытуын мемлекеттiк реттейтін құрал
5 ) ұйымда жоспардың орындауын тексереді.
Халық
... ... ... жоспарлау болған жағдайда болуы мүмкiн
1) саяси
2) экономикалық
3) ұйымдастыру алғышарттары
Кәсіпорынның
... ... ... жағдайын болжамдаудың ақпараттық негізі қаржылық есеп беру болып табылады.
Мүліктің
... ... ... және олардың қалыптасу көздері сапалық біркелкі белгіле-рі бойынша топтастырылады.
... ... ... нәтижесінде баланстың активі мен пассиві мүлік және онын қалыптасу
... ... ... біркелкі экономикалық топтарының аз ғана санынан құралады, ал оның
... ... ... әр топ өз алдына жеке-жеке элементтер мен қорытындыланған керсеткіштерден
... ... ... Актив пен пассивтегі бұн-дай жеке элементтер мен қорытындырылған көрсеткіштер
... ... ... баптары деп аталады.
Баланстың актив бөлімінің құрылымына сай ерекшелік -
... ... ... яғни баланс бөлімдері мен баптарының әр бөлім ішінде (шегінде)
... ... ... белгілі бір дәйекті-лікпен орналасуы - яғни олардың өтімділік дәрежесіне
... ... ... мына прин-цип бойынша: өтімділік дәрежесі аз активтерден өтімділігі көп
... ... ... дейін, демек басында баланстың өтімділігі жағынан төмен бөлімдері мен
... ... ... жазылады, содан кейін өтімділігінің өсу деңгейіне байланысты жоғары өтім-ді
... ... ... жазылады. Осы принцип бойынша активтің қорытынды баптары ең өтімді
... ... ... қаражаттары (ағымдағы активтер) болып табылады олар қысқа мерзімді қаржылық
... ... ... кассадағы, есеп айырысу және валюталық шоттардағы ақша қаражаттары, сондай-ақ
... ... ... да ақша қаражаттары.
Баланс пассивінің бөлімдері мен баптары төлем мерзімінің
... ... ... дәрежесіне байланысты мына принципке сай құрылды: төлем мерзімінің жеделдігі
... ... ... бағыттарынан жеделдігі көп бағыттарға дейін.
Қаржылық стандарттың іске қосылуынан бастап
... ... ... баланс жаңаша анықталады және оның екі бөлігі мен элементтері
... ... ... жаңаша сипатталады.
"Қаржылық болжамдау" деген оқулығында келесідей анықтама берілген: Баланс
... ... ... бұл кәсіпорынның белгілі бір күндегі қаржылық жағдайының кестесі болып
... ... ... дегеніміз бұл кәсіпорын нені иеленеді және ол нені алуға
... ... ... со-ны көрсетеді (немесе активтер - бұл кәсіпорынның иелігіндегі және
... ... ... тиісті мүлкі); пассивтер - бұл кәсіпорынның өзінің біреуге берешек
... ... ... немесе борышы. Активтер сомасы әрқашан да пассивтер сомасына тең
... ... ... тиіс.
Капитал - пассивтердің арнайы түрі.
Капитал алғашқы капитал мен
... ... ... қалдырылған табысты қоса алғанда-ғы меншік иесінің бизнестегі үлесі болып
... ... ... жағдайды болжамдау барысында тек қаржылық баланс мәліметтеріне ғана сүйенуге
... ... ... Бұндай тәсіл біршама қарапайымдау, себебі бухгалтерлік баланс кемшілік пен
... ... ... қоюшылықтан ада емес, олардың ең маңыздылары келесілер болып табылады:
1.Баланс
... ... ... жағынан тарихи сипатта болады. Баланста келтірілген мәліметтер оны құрған
... ... ... шаруашылық қызметінің нәтижесін көрсетеді. Бұл жағдайда баланс ақпараттары ретроспективалық
... ... ... перспективалық талдау мақсаттары үшін қолданылуы мүмкін.
2.Баланс кәсіпорын қаржысында және
... ... ... статус-квоны си-паттайды, яғни пайдаланылып жүрген есеп саясатына сай осы
... ... ... кәсіпо-рын жалпы қандай жағдайда тұр деген сұраққа жауап береді,
... ... ... бұл жағдай-ға ненің нәтижесінде жеткеніне жауап бермейді. Бұл сұраққа
... ... ... беру үшін, тек қосымша мәліметтер ғана емес, сонымен қатар
... ... ... және есеп беруде көрсе-тілмейтін көптеген факторлардың талдануы қажет (мысалы,
... ... ... техника-лық прогресс, контрагенттегі қаржылық қиындықтар және басқалар).
3.Баланста салыстырмалы шаруашылық
... ... ... болжамдау жүргізу үшін қажетті база жоқ. Ол кеңістіктік және
... ... ... салыстырулармен қамтамасыз етпейді. Сондықтан оның болжамдауы динамикада жүргізілуі тиіс
... ... ... мүмкіндігінше көрсеткіштерге, олардың орташа салық және орташа прогрессивтік маңыздылығына
... ... ... жасаумен толықтырылуы тиіс. Осындай мақсатпен ұқсас кәсіпорындар тобы бойынша
... ... ... есептік көрсеткіштерді ашық жариялау қажет. Бұл қажетті орташа көрсеткіштерді
... ... ... шығаруға мүмкіндік береді.
4. Баланста кәсіпорынның қаражаттарының айналымы туралы мәлімет
... ... ... Баланстың сол немесе басқа бабы бойынша соманың аз немесе
... ... ... туралы қортындыны баланстың көрсеткіштерін айналымының сәйкес сомаларымен салыстырғаннан кейін
... ... ... жасауға болады. Мысалы, екі кәсіпорынның баланстарындағы "материалдар" бабы бойынша
... ... ... бірдей, яғни 5 млн. теңге. Бір жылдағы материалдар айналымы,
... ... ... кәсіпорында 60 млн. теңге, ал екіншіде 10 млн. теңгені
... ... ... Осыған сәйкес бірінші жағдайда материалдардың қоры жылдық тұтынушылардың 1/12
... ... ... (айлық қор), ал екінші жағдайда 1/2 (5/10), яғни жылдық
... ... ... жартысын (жарты жылдық қор) қамтамасыз етеді.
5.Баланс есепті
... ... ... басы мен соңындағы мезгілдік мәліметтердің жиын-тығы болып табылады, яғни
... ... ... осы балансты толтыру кезіндегі шаруашылық операцияларының жиынтығы жазылып отырады.
... ... ... кәсіпорынның есепті кезең ішіндегі мүмкіндік жағдайын көрсетпейді. Бұл ең
... ... ... баланстың динамикалық баптарына қатысты, олар "материалдар", "дайын өнім", '"тауарлар",
... ... ... борыш" және басқалар.
Мысалы, жыл соңында қолда бар өнім қорларының
... ... ... салмағының көп болуы мен дебиторлық борыштың айтарлықтай үлесі, мұндай
... ... ... жыл бойы осылай болды дегенді білдірмейді.
... ... ...
6.Баланста кәсіпорынның активтерін сатып алуда
... ... ... бағаны коддану принципі жүргізіледі, ол мүліктің жалпы алғанда нақты
... ... ... едәуір дәреже-де бұрмалайды. Баланстың жеке баптарына инфляциялық факторлар мен
... ... ... коньюктурасының өзгерісі едәуір бұрмалаушылық әсерін тигізуі мүмкін. Ин-фляция ,
... ... ... пайдаланатын шикізат пен жабдықтарға бағаның өсуі және негізгі құралдарды
... ... ... дәрежесінің төмен жағдайында көптеген баланс баптары функционалдық қызметі жағынан
... ... ... бірақ есеп объектітерінің құны жағынан әр түрлі жиынтықты көрсетеді.
... ... ... әр түрлі есеп мерзімдерінде есептелген баланстың аттас көрсеткіштерінің салыстырмалығының
... ... ... әкеліп соқтырады. Әрине, ол сондай-ақ кәсіпорын қызметінің нәтижесін, оның
... ... ... қаражаттарынын "бағасын" (гудвилл) едәуір бұрмалайды. Бұл кедергі баланс валютасының
... ... ... бағасының дәл құнын көрсетпейтіндігін дәлелдейді.
Баланс жиыны кәсіпорын активтері мен
... ... ... жабу көздерінің есептік бағасын ғана көрсетеді, ал осы кезде
... ... ... активтердің нарықтык бағасы мүлдем басқаша болуы мүмкін және берілген
... ... ... пайдалану мерзімі мен оның баланста көрсетілуі қаншалықты ұзақ болса,
... ... ... баға мен ағымдағы нарықтық баға арасындағы айырмашылык соншалықты көп
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
7.Баланс және қаржылық есеп берудің басқа да нысандары шаруашылық
... ... ... қызметінің барлық жақтарын толығымен көрсетпейді. Кәсіпорынның қаржылық жағдайы мен
... ... ... өзгеру перспективасы тек қаржылық сипаттағы факторлардың ғана емес, сонымен
... ... ... көптеген құндық бағасы жоқ факторлардың да ықпалында болады. Олардың
... ... ... мүмкін болатын саяси және жалпы экономикалық өзгерістер, саланы және
... ... ... басқарудың ұйымдастырушылық құрылымын қайта құру, меншік түрінің алмасуы, қызметкердің
... ... ... және жалпы білімдік дайындығы және тағы басқалар. Сондықтан қаржылық
... ... ... беруді соның ішінде қаржылық балансты болжамдау кешенді экономикалық болжамдаудың
... ... ... бір ғана бөлімі болып табылады.
Осы шектеулерге қарамастан, қаржылық баланс
... ... ... қаржылық жағдайын болжамдауды ақпараттық қамтамасыз етудің бірден-бір басты көзі
... ... ... табылады, ал оны оқу осы болжамдаудың алғашқы сатысы болып
... ... ...
Алайда кәсіпорынның қаржылық жағдайына
... ... ... жүргізгенде баланс көрсеткіштерімен қатар қаржылық есеп берудің басқа да
... ... ... көрсеткіштерін қолдану қажет, әсіресе кәсіпорынның жыл бойғы барлық табыс
... ... ... осы кәсіпорынның өзінің қызметін жүргізу үшін жұмсалған барлық шығындар
... ... ... салыстырудан тұратын қаржы-шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы есепті қолдану керек,
... ... ... баланстан айырмашылығы ол кәсіпорынның мезеттік суреті және қатып қалған
... ... ... жағдайы емес, ол капитал козғалысы, есепті кезеңдегі субъектінің қаржылық
... ... ... болып табылады. Сондықтан кәсіпорынның балансына қарағанда, бұл құжат болжамдаушы
... ... ... үшін анағұрлым маңызды және ақпараттық болып табылады. Ол бұл
... ... ... табыс немесе зиян (шығын) әкелетіндігін анықтау үшін табыстар мен
... ... ... туралы жеткілікті мөлшерде бөлініп алынған анық көрсеткіштердің көмегімен белгілі
... ... ... кезеңдегі кәсіпорынның кызмет нәтижесіне баға береді. Батыс тәжірибесінде, балансты
... ... ... берудің басты нысаны ретінде бөліп карастыратын біздің елге қарағанда,
... ... ... және зиян туралы есепке біршама басымдылық берілуі кездейсоқ емес.
... ... ... айтқанда, дәл осы үлгі американдық, ұлыбритандық және жаңазеландиялық фирмалардың
... ... ... есебінде бірінші болып келтіріледі. Мұның түп тамырын психологиялық тұрғысынан
... ... ... жөн, табыс батыс фирмалары қызметіндегі маңызды көрсеткіш болып табылады,
... ... ... сондықтан да оны ең алдымен сыртқы пайданушыларға әйгілеп көрсетуге
... ... ...
Субъект қызметінің қаржылық нәтижесі туралы есеп
... ... ... есептің №3 "Қаржы-шаруашылық қызметінің нәтижелері туралы есеп" стандартымен анықталады.
... ... ... заңды тұлғаларды рет-ретімен құру және ұсыну мақсатында қаржы-шаруашылық қызметінің
... ... ... жөніндегі есептің баптарын жіктеу және есепке алудың тәртібі көрсетіледі,
... ... ... өз кезегінде занды тұлғаның әр мезгілдегі есептік кезеңдердегі қаржылық
... ... ... мен түрлі заңды тұлғалардың қаржы есептерін салыстыруға мүмкіндік береді.
... ... ... ... ... ...
Сондай-ақ стандарт, негізгі қызметтен алынған табыс пен шығынды, төтен-ше
... ... ... және тоқтатылған операциялардан болатын табыс пен зиян-ды, сондай-ақ есеп
... ... ... есептік бағаның, есеп саясатының өзгеруінен және қаржылық есептегі елеулі
... ... ... түзетуден болатын әр түрлі табыс және шығындарды ашудың тәртібін
... ... ...
Табыстар мен шығындар
... ... ... арасын ажырату да субъектінің жұмысының нәтижесін көрсетуге мүмкіндік береді.
... ... ... бөлімдерге әр түрлі баптар жатады. Мысалы, кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметінің
... ... ... туралы есеп жалпы табысты, салық салынғанға дейін және салық
... ... ... кейінгі негізгі қызметтен алынған табысты және таза табысты көрсетуі
... ... ... қарағанда бұл едәуір оңайлатылған. Мұнда табысты пайдалану-ды, бюджетке төлемді,
... ... ... салығы бойынша жеңілдіктерді есептеу барысын-дағы шығындар ашып көрсетілмеген. Ол
... ... ... есепті кезеңдегі қаржылық нәти-женің қалыптасуын (таза табысты немесе зиянды)
... ... ... көрсетеді.
... ... ... ... ... ... ... ... ...
Есепті кезеңде
... ... ... табыстар мен шығындардың барлық баптары есепті кезеңнің таза табысын
... ... ... шығынын анықтау барысында есепке алыңады. Осылайша кәсіпорынның қаржы-шаруашылық
... ... ... нәтижесі туралы есеп, қаржылық есептің қалған екі элементі туралы
... ... ... яғни табыс пен шығындар туралы мәліметтерден тұрады. ҚР Президентінің
... ... ... жылы 26 желтоқсандағы №2732 "Қаржылық есеп туралы" заң күші
... ... ... Жарлығында, сондай-ақ ҚР-ның Ұлттық комиссиясының қаулысымен бекітілген қаржылық есеп
... ... ... 1996 жылы 12 қарашада №2 каржылық есепті дайындау және
... ... ... қа-жетті Концептуалдық негізінде айтылғандай, бұл элементтер субъектінің қар-жылық көрсеткіштерін
... ... ... тікелей байланысты. Табыстар активтердің көбейюін немесе міндеттемелердің азаюын көрсетеді,
... ... ... шығындар – активтердің азаюын немесе есепті кезеңдегі міндеттемелердің көбеюін
... ... ...
Табыстар мен шығындар баптарынын
... ... ... койылған шектеулер тәжіри-беде жалпы қабылданған болып табылады. Бұл шектеу,
... ... ... қалыптасу көзі осы субъектінің ақша қаражаттарын болашақта айналдыру мүмкіндігін
... ... ... барысында белгілі бір маңызға ие болады деген негізде жүргізіледі.
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
№3 "Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есебі" ҚР шаруашылық
... ... ... қаржылық есеп беруіндегі жаңа үлгі болып табылады. Бұл есепте
... ... ... белгілі бір кезеңдегі ақша қаражаттарының көздері анықталады және оларды
... ... ... жолдары көрсетіледі. Кәсіпорынның есепті кезеңіндегі қаражаттары жеткілекті ме, соңы
... ... ... Ол сондай-ақ қаражаттары жеткілекті ме, соңы көрсетеді. Ол сондай-ақ
... ... ... кәсіпорынның операциялық, инвестициялық және қаржылық қызметінің белгілі бір бөлігіндегі
... ... ... кезеңдегі ақша қаражаттарының келіп түсуі мен шығыны туралы ақпараттармен
... ... ... ете отырып, оларға кәсіпорынның қаржы жағдайындағы өзгерістерін бағалауға мүмкіндік
... ... ... қаражаттары - бұл кассадағы және банк шоттарындағы қолма-қол ақша.
Операциялық
... ... ... деп субъектің табыс алу жөніндегі негізгі қызметін, сондай-ақ оның
... ... ... және қаржылық қызметіне қатысы жоқ, басқада бір қызметін түсінеміз.
Инвестициялық
... ... ... дегеніміз - бұл ұзақ мерзімді активтерді сатып алу және
... ... ... өтелінетін несиелерді беру және алу.
Қаржылық қызмет, бұл нәтижесінде меншікті
... ... ... мен қарыз қаражатта-рының құрамы мен мөлшері өзгеріске ұшырайтын субъектінің
... ... ... болып табылады. Субъект қызметінің барлық осы түрлері ақша қаражаттарының
... ... ... тусуі мен шығуының негізгі арналары болып табылады.
Сонымен, кәсіпорынның қаржы
... ... ... талдаған кезде тек қаржылық баланс мәліметтері ғана емес сонымен
... ... ... басқа да қаржылық есеп беру ны-сандарының көрсеткіштері, түсіндірме хаттағы
... ... ... және де есеп беруде-гі қосымша ақпараттар мәліметтері де қолданылады.
Қаржылық
... ... ... берудің жаңа түрі, кәсіпорынның коммерциялық құпиясы болып табылатын ақпараттарына
... ... ... оның қаржылық жағдайын ке-шенді түрде болжамдауға мүмкіндік береді.
1.3
... ... ... қаржылық жағдайын жоспарлау мен болжамдау негіздері
Қаржылық болжамдаудың
... ... ... экономика жағдайындағы көбірек таралған әдісі әр түрлі қаржылық коэффициенттерді
... ... ... болып табылады.
Коэффициенттер салыстырмалы шамалар болып табылады, оларды есептеу кезінде
... ... ... біреу бірлік ретінде алып, ал екіншісін бірлікке қатынас ретінде
... ... ... Қаржылық коэффициентерді есептеу баланстың жеке баптарының арасында болатын өзара
... ... ... негізделген. Олар кәсіпорынның қаржылық жағдайын кезекті факторлық болжамдау үшін
... ... ... база болып табылады және де олар болжамдау нәтижесінде болжамдау
... ... ... жасырын құбылыс-тарды ашуға мүмкіндік беретін екі шаманың арасындағы өзара
... ... ... қатынастарды көрсетеді.
Шешімдер қабылдау үшін сәйкес коэффициенттерді болжамдаудың пайдалылығы оларды
... ... ... түсіндіруге байланысты болады. Бұл – қатынастарды болжамдаудың ең қиын
... ... ... себебі ол осы қатынастардың қалыптасуының ішкі және сыртқы факторларын
... ... ... талап етеді, мысалы, саладағы жалпы экономикалық жағдайлар, кәсіпорын басшылығының
... ... ... және басқалар.
Қатынастарды үлкен байыптылықпен болжамдау кажет, өйткені тек бір
... ... ... фактор алымына да, бөліміне де әсер етуі мүмкін. Негізінен
... ... ... деңгейі өткен кезеңдегі, теориялық дәлелденген салалық қатынаспен салыстырылады. Қатынасты
... ... ... болашаққа бейімделуі тиіс.
Қатынасты болжамдаудың ролін асыра бағалаудың да кажеті
... ... ... себебі олардың әмбебап мәні болмайды және диагностика үшін индикатор
... ... ... табылмайды. Әлдеқайда тереңдетілген болжамдау, қатынас негізінде жасалған шешімдерді әрқашан
... ... ... бермейді, себебі олардың деңгейіне келесілер әсер етеді, жекелеген кәсіпорындардың
... ... ... орташа салалық мәліметер.
Сондай-ақ, өткен жылдардағы нақты қол жеткізілген деңгейдің
... ... ... болуы немесе оның сол өткен жылдар жағдайы үшін қолайлы
... ... ... бірақ қазіргі және болашақтағы жағдайлар талаптарына сәйкес келмеуі әсер
... ... ... болжамдауды салыстырмалы көрсеткіштер негізінде жүргізудің шетелдік тәжірибесін механикалық түрде
... ... ... алу, көп жағдайда тиімсіз, себебі бұл жағдайда біздің кәсіпорындардың
... ... ... ерекшеліктеріне назар аударылмайды. Нәтижесінде бір көрсеткіштердің мүмкін болатын маңызы
... ... ... берілген кеңестер кейбір кезде расталмайды. Дегенмен, қаржылық жағдайды болжамдау
... ... ... салыстырмалы көрсеткіштерді зерттеу қажет болады, себебі ол болып жатқан
... ... ... түсінуге және де оларды тек ағымдағы мезетте ғана емес,
... ... ... қатар болашақта да дұрыс бағалауға мүмкіндік береді. Әлдеқайда кең
... ... ... және зерттелген көрсеткіштерге мыналар жатады: өтімділік, қаржылық тұрақтылық, табыстылық
... ... ... іскерлік белсенділік.
Салыстырмалы (кеңістіктік) болжамдау - бұл фирмалардың, еншілес фирма-лардың,
... ... ... және цехтардың жекелеген көрсеткіштері бойынша есебінің құрама көрсеткіштерін шаруашылық
... ... ... болжамдау, сондай-ақ берілген фирманың керсеткіштерін орташа салалық және орташа
... ... ... экономикалық мәліметтері бар бәсекелес фирмалардың көрсеткіштерімен салыстырғандағы шаруашылық аралық
... ... ... болып тыбалады.
Факторлық болжамдау - бұл жекелеген факторлардың (себептердің) қорытынды
... ... ... тигізетін әсерін зерттеудің детерминдік (анықтау) немесе реттелмеген тәсілдері көмегімен
... ... ... Сонымен қатар факторлық болжамдау қорытынды көрсеткіштерді оның құрамдас бөліктеріне
... ... ... - тура, ал оның жеке элементтерін жалпы қорытынды керсеткішке
... ... ... ол - кері (синтез) болуы мүмкін.
... ... ... Қаржылық жағдайды және оның есепті кезеңде өзгерісін салыстырмалы аналитикалық
... ... ... бойынша бағалау, сондай-ақ қаржылық тұрақтылықты абсолюттік көрсеткіштерін болжамдау, олардың
... ... ... кәсіпорынның қаржылық жағдайын болжамдаудың басқа бөліктерін дамытуға тиісті оның
... ... ... бастапқы пунктін құрайды. Баланс өтімділігін болжамдау, тұрақтылықты болжамдаудан туындап,
... ... ... төлеу қабілеттілігін бағалап, болашақтағы төлем қабілеті мен қаржылық тепе-теңдіктің
... ... ... мүмкіндігі туралы қорытынды жасауға тиіс.
... ... ... Қаржылық жоспарлау экономиканы және оның буындарын басқарудың аса маңызды
... ... ... болып табылады. Оны мемлекеттік билік пен басқарудың органдары, мекемелері
... ... ... олардың жоғарғы құрылымдары жүзеге асырады.
... ... ... Шаруашылықты жүргізудің нарықтық жағдайында қаржылық жоспарлау шаруашылық жүргізудің белгіленетін
... ... ... нәтижелеріне ықпал етуші көптеген факторлардың екі ұштылығына байланысты көбінесе
... ... ... ретінде жүргізіледі.
Қаржылық болжау
... ... ... мүмкін болатын қаржы жағдайын алдын ала көре білу, қаржы
... ... ... көрсеткіштерін негіздеу (дәлелдеу). Болжамдар орташа мерзімді (жыл) және ұзақ
... ... ... (жылдан астам) болуы мүмкін. Қаржылық болжау қаржы жоспарларын жасау
... ... ... бұрын болады, қоғам дамуының белгілі бір кезеңіне арналған қаржы
... ... ... тұжырымын жасайды. Қаржылық болжаудың мақсаты болжанған кезеңдегі қаржы ресурстарының
... ... ... мүмкін болатын ауқымын, оларды қалыптастырудың көздерін және пайдалануды анықтау
... ... ... табылады. Болжамдар қаржы жүйесінің органдарына қаржы жүйесін (құрамын) дамыту
... ... ... жетілдірудің түрлі нұсқауларын, қаржы саясатын іске асырудың нысандары мен
... ... ... белгілеуге мүмкіндік береді.
Қаржылық болжау әр түрлі әдістерді қолдануды қажет
... ... ... экономикалық процестерді анықтайтын факторларға қарай қаржы жоспарлары көрсеткіштерін динамикасын
... ... ... көрсететін экономикалық үлгілерді жасау;
- корреляциялық регрессиялық талдау;
-
... ... ... сараптамалық бағалау әдісі.
Шаруашылық жүргізудің нарықтық жүйесінде сонымен бірге индикативтік,
... ... ... ұсынбалы (нұсқамалық) жоспарлау пайдаланылады; ол ақпараттық үйлестіруші рөлді орындайды
... ... ... қарды қызметінің субъектілеріне эконмикалық реттеушілер арқылы жанама түрде ықпал
... ... ... Индикативтік жоспарлау нарықтық экономиканы мемлекеттік теттеуде және экономиканы ойдағыдай
... ... ... бүкіл шегі анықталды.
Бірлік қағидаты қаржылық жоспарлаудың экономикалық және әлеуметтік
... ... ... тығыз өзара байланысы мен өзара тәуелділігінде көрініп білінеді. Қаржы
... ... ... негізінде экономикалық және әлеуметтік даму жоспарлары мен болжамдарының көрсеткіштері
... ... ... Сонымен бірге қаржылық жоспарлаудың барысында объектінің дамуының белгіленген параметрлері
... ... ... анықталады, экономикалық және әлеуметтік жоспардың жеке элементтері мен бөлімдерінің
... ... ... байланыстары тексеріледі. Қаржылық жоспарлаудың бірлігі сонымен бірге қаржы жоспарларының
... ... ... түрлерінің тығыз өзара байланысын білдіреді. Жоғарғы ұйымдардың қаржы жоспарларының
... ... ... оған қатысты субъектілердің жоспарлы жобаламаларын кіріктіреді. Мемлекеттік деңгейде жасалынатын
... ... ... жоспары (мемлекеттік бюджет) басқарудың жергілікті органдарының кәсіпорындары мен ұйымдарының
... ... ... жоспарларының көрсеткіштерін тірек етеді;
... ... ... үздіксіздік қағидаты перспективалық және жылдық қаржы жоспарларының тығыз үйлесуін
... ... ... бұған перспективалық жоспарлаудың іс-қимылының мезгілін ұзартумен және жылдық жоспарлауда
... ... ... міндеттерін нақтылаумен қол жетеді. Қаржыны жоспарлаудың бұл қағидаты ағымдағы
... ... ... перспективалық жоспарлаудың арасында үзілісті болдырмауға, шаруашылық жүргізуші субъектілерді,
... ... ... нақтылы даму перспективаларын анықтай отырып, дұрыс бағыттауға мүмкіндік береді.
... ... ... қағидат шығыстардың көпшілігі үшін, әсіресе мемлекет қаржысын бөлуді есептеу
... ... ... қолданылады. Бұл жоспарлаудың жүйелік түрлендірме әдісі жоспарлау, бағдарламалау және
... ... ... жасау:
- жоспарлау өзіне мақсаттар мен міндеттерді қалыптастыруды және
... ... ... кіріктіреді.
- бағдарламалау деп мақсаттарға жету үшін пацдаланылатын құралдардың
... ... ... барын іріктеуді және жаңаларын табуды түсіндіреді;
- бюджет жасау жалпы
... ... ... бағдарламаларды қаржы жылдары бойынша жылдық бюджеттік цифрлар тіліне аудару
... ... ... Бұл дәстүрлі бюджеттік топтастыру бойынша сан жағынан тұлғаланған операциялардың
... ... ... жиынтығын бөлу процесі.
Қаржыны жоспарлау
... ... ... белгілі әдістердің көмегімен жүзеге асырылады, олардың қатарына жататын ең
... ... ... мыналар:
1. Экстрополяция (немесе коэффициенттер) әдісі. Оның мағынасы қаржылық көрсеткіштерді олардың
... ... ... белгілеу негізінде анықтауда болады. Есеп қисаптар есепті кезеңнің жетістіктері
... ... ... оларды өсудің немесе төмендеудің салыстырмалы тұрақты қарөынына түзету негізінде
... ... ... Мұндай тәртіптің айтарлықтай кемшіліктері бар :
- мүмкін болатын ішкі
... ... ... резервтер анықтауды есепке алмайды;
- материалдық және ақша ресурстарын
... ... ... теріс әсер етеді, өйткені жоспарланатын кезеңге олардың көлемі қол
... ... ... деңгейге қарай анықталады.
2. Нормативтік әдіске сәйкес жоспарлы қаржылық көрсеткіштер белгіленген
... ... ... мен нормативтердің негізінде есепке шығарылады.
3. Матеметикалық үзгалеу әдісі: процестің құру
... ... ... оны қаржы саласына көшіру.
4. Баланстық әдіс шығындардың оларды жабу көздерімен
... ... ... қаржы жоспарларының барлық бөлімдерінің, сонымен бірге өндірістік жоспарларының барлық
... ... ... сонымен бірге өндірістік және қаржылық көрсеткіштердің өзара үйесушін
... ... ... Қаржы балансының талаптарын сақтау үшін кәсіпорынның, саланың, бюджеттің,
... ... ... ұлттық шаруашылықтың шығындары мен табыстарының арасында үйлесімсіздіктің пайда
... ... ... сақтандыруға; ұлттық шаруашылықты дамытудың қажетті қарқындары мен үйлесімдарін анықтауға;
... ... ... резервтерді жұмылдыруды ескере отырып оларды жан жақты негңздеуге мұмкіндік
... ... ... бағалаулар әдісі жоспарлау объектісінің жай-күйінің параметрлерін анықтау үшін аса
... ... ... мамандардың тәжірибесін пайдалануды қажет етеді.
Қаржылық жоспарлау мен
... ... ... бұл қаржы механизмінің қосалқы жүйесі, саналы басқарудың аса маңызды
... ... ... бірі және әлеуметтік экономикалық жоспарлаудың құрамды бөлігі. Олар экономиканың
... ... ... және тепе теңдік дамуына жетуге, біртұтас ұлттық шаруашылық кешенінің
... ... ... буындарының қызметін үлестіруге, қоғамдық өндіріс өсуінің жоғарғы қарқынын қамтамасыз
... ... ... халықты әлеуметтік қорғауға бағытталған. Қаржылық жоспарлаудың өзіндік ерекшелігі сол,
... ... ... жоспарлау өндірістің материалдық заттай элементтері турасында, ақшамен қоғамдық ұдайы
... ... ... белсенді ықпал жасау турасында ақша қозғалысының салыстырмалы дербестігімен шарттасылған
... ... ... нысанында жүзеге асырылады [19, 78б].
Қаржының табысты іс-әрекет етуі және
... ... ... процестерге белсенді ықпал ету көбінесе қаржы ресурстарының қозғалысын, шаруашылықты
... ... ... барлық деңгейлерінде ақша қорларын қалыптастырып, бөлуді алдын ала үлгілеуге
... ... ... болады. Мұндай процесс тәртіпті (реттілік) анықтайтын өзара үйлесілген тапсырмалардың,
... ... ... кешенді жүйесін жасауды, ақша түсімдерін жұмылдырудың прогррессивті нысандарын қолдауды
... ... ... етеді.
Қаржылық көрсеткіштерді, белгіленетін қаржы операцияларын негіздеп дәлелдеуге, көптеген шаруашылық
... ... ... нәтижелілігі сияқты, қаржылық жоспарлау мен болжау процесінде қол жетті.
... ... ... өте ұқсас ұғымдар экономикалық әдебиет пен практикада жиі теңестіріледі.
... ... ... жүзінде қаржылық болжау жоспарлаудың алдында болуы және көптеген нұсқаларды
... ... ... жүзеге асыруы тиіс (тиісінше макро және микродеңгейлерде қаржы ресурстарының
... ... ... басқарудың мүмкіндіктерін анықтауы тиіс).
Қаржылық жоспарлаудың көмегімен белгіленетін болжамдар нақтыланады,
... ... ... жолдар, көрсеткіштер, өзара үйлесілген міндеттер, оларды іске асырудың дәйектілігі,
... ... ... ақ таңдалынған мақсатқа жетуге көмектесетін әдістер анықталады.
Қаржылық жоспарлау бұл
... ... ... жоспарларын (тапсырмаларын) әзірлеу, қаралған мерзімде оларды орындау, белгіленген мақсаттарға
... ... ... бағытталған поцесі. Жоспарлау басқарудың элементі ретінде қаржы саясаты құралдарының
... ... ... болып табылады. Ол ірі шаруашылық өзгерістерді байсалды және елеусіз
... ... ... мүмкіндік туғызады.
Қаржылық жоспарлаудың объектісі шаруашылық жүргізуші субъектілері мен мемлекеттің
... ... ... қызметі, ал қорытынды нәтижесі қаржы жоспарлары мен жеке мекеменің
... ... ... бастап мемлекеттің жиынтық қаржы жоспарына дейінгі қаржы жоспарларын жасау
... ... ... табылады. Әрбір жоспарда белгілі бір мерзімге белгіленген кірістер мен
... ... ... қаржы және кредит жүйелерінің буындары мен байланыстары анықталады. Қаржылық
... ... ... нақтылы міндеттері қаржы саясатымен айқындалады. Бұл: жоспарлы тапсырмаларды орындауға
... ... ... ақшаның көлемі мен олардын көздерін анықтау; крістерді өсірудің, шыығындарды
... ... ... резервтерін анықтау; орталықтандырылған және орталықтандырылмаған қорлар арасында қаражаттарды бөлуде
... ... ... үйлесімдерді белгілеу және басқалары.
Қаржылық жоспарлаудың мына тәсілдемелер пайдаланылады:
а) автоматтық
... ... ... жылдың деректері келесі жылға көшіріледі). Инфляция кезінде деректер инфляцияның
... ... ... көбейтіледі. Бұл әдіс ең қарапайым әдіс болып табылады және,
... ... ... уақыт жетіспеушілігі кезінде пайдаланылады;
ә) статистикалық (өткен жылдардың шығыстарын қосып,
... ... ... жылдардың санына бөледі);
б) нөлдік база тәсілдемесі (барлық айқындамалар қайта
... ... ... тиіс бұл әдіс нақтылы қажеттіліктерді есепке алады және оларды
... ... ... үйлестіріледі).
Нарықтық экономика жағдайында жоспарлау басқарудың функциясы ретінде экономикалық және
... ... ... қызметтің барлық жақтарын жалпыға бірдей қамту нысанын алуы тиіс.
... ... ... жоспарлау экономикада қаржы жоспарлауда сүйеніш бөлгіштік процестерге жасалынса, нарықтық
... ... ... айырбас сферасына сүйенеді, бұл сфера арқылы тауарлар мен қызметтерді
... ... ... және оларды өндіру мен өткізу кезінде қоғамдық қажетті шығындарды
... ... ... (мойындау) жүзеге асырылады.
Демек, нарықтық экономикада тауарлар мен қызметтерді өндіру
... ... ... өткізу процесіндегі байланыстың үстемдік және айқындаушы әдісі ақшаны, бағаны,
... ... ... заңын, сұраным мен ұсыным заңын кіріктіретін өзінің механизмі бар
... ... ... болады. Нарықтық механизмінің мұндай табиғаты өндіріс пен айырбас нәтижелерін
... ... ... әдісі ретінде, бірақ жоспарлаудың элементтері болатын болжаудың қажеттігін анықтайды.
Қаржылық
... ... ... мазмұны ақшалай табыстар мен қорланымдарды жасау, бөлу және қайта
... ... ... экономикалық процестермен оңтайландырудың күні бұрын анықталған мүмкіндік ретінде көрінеді
... ... ... осының негізінде орталықтандырылған және орталықтандырылманған ақша қорларын қалыптастыру және
... ... ... жоспарлау экономиканы және оның буындарын басқарудың аса маңызды функциясы
... ... ... табылады. Оны мемлекеттік билік пен басқарудың органдары, мекемелері және
... ... ... жоғарғы құрылымдары жүзеге асырады.
Шаруашылықты жүргізудің нарықтық жағдайында қаржылық жоспарлау
... ... ... жүргізудің белгіленетін түпклікті нәтижелеріне ықпал етуші көптеген факторлардың екі
... ... ... байланысты көбінесе болжау ретінде жүргізіледі.
Қаржылық болжау мемлекеттің мүмкін болатын
... ... ... жағдайын алдын ала көре білу, қаржы жоспарларының көрсеткіштерін негіздеу
... ... ... Болжамдар орташа мерзімді ( жыл) және ұзақ мерзімді (жылдан
... ... ... болуы мүмкін. Қаржылық болжау қаржы жоспарларын жасау стадияларынан бұрын
... ... ... қоғам дамуының белгілі бір кезеңіне арналған қаржы саясатның тұжырымын
... ... ... Қаржылық болжаудың мақсаты болжанған кезеңдегі қаржы ресурстарының шынайы мүмкін
... ... ... ауқымын, оларды қалыптастырудың көздерін және пайдалануды анықтау болып табылады.
... ... ... қаржы жүйесінің органдарына қаржы жүйесін (құрамын) дамыту мен жетілдірудің
... ... ... нұсқауларын, қаржы саясатын іске асырудың нысандары мен әдістерін белгілеуге
... ... ... береді.
Қаржылық болжау әр түрлі әдістерді қолдануды қажет етеді:
- экономикалық
... ... ... анықтайтын факторларға қарай қаржы жоспарлары көрсеткіштерін динамикасын бейнелеп көрсететін
... ... ... үлгілерді жасау;
- корреляциялық регрессиялық талдау;
- тікелей сараптамалық бағалау әдісі[21,
... ... ... жүргізудің нарықтық жүйесінде сонымен бірге индикативтік, яғни ұсынбалы (нұсқамалық)
... ... ... пайдаланылады; ол ақпараттық үйлестіруші рөлді орындайды және қарды қызметінің
... ... ... эконмикалық реттеушілер арқылы жанама түрде ықпал етеді. Индикативтік жоспарлау
... ... ... экономиканы мемлекеттік теттеуде және экономиканы ойдағыдай дамытудың бүкіл шегі
... ... ... экономикалық болжау жүйесінде қаржылық жоспарлау белсенді рөл атқарады. Қаржы
... ... ... әзірлеу кезінде өндірістік тапсырмалардың қауырттылығының дәрежесі тексеріледі, өнім өндіру
... ... ... оның сапасын жақсарту бойынша өндірістік қуаттылықтарды неғұрлым толық пайдалану
... ... ... шығындарды төмендету және өнімсіз шығасыларды қарастыру резервтері есебінен қаржы
... ... ... көбейтудің мүмкіндіктері анықталады. өндіріске қолда бар материалдық ресурстарды таратуды,
... ... ... қаражаттарының айналымдылығын тездетуді, құрылыстың сметалық құнын төмендетуді, басқару аппаратын
... ... ... шығындырын қарастыруды және т.б. ескере отырып, сондай-ақ ақшаға деген
... ... ... азайтудың жолдары қарастырылады. Сөйтіп қаржылық жоспарлау, бір жағынан, қаржыны
... ... ... құралы, басқа жағынан қоғамдық өндірістің процесіне ықпал жасаудың белсенді
... ... ... болып табылады.
2 Қазагроинновация» АҚ-ның қаржы-экономикалық жағдайын бағалау мен
... ... ... Қазагроинновация» АҚ-ның ұйымдастырушылық-экономикалық сипаттамасы
«Казагроинновация» АҚ аграрлық нарыққа қатысушыларға ақпараттық-консультациялық
... ... ... көмек беретін Қазақстан Республикасы ауыл шаруашылығы министрлігімен құрылған компания.
... ... ... Республиканың ауыл шаруашылығы саласында инновациялық зерттеу жүргізетін жалғыз компания.
«Қазагроинновация»
... ... ... 2007 жылдың 22 мамырында, 100 пайыздық мемлекеттің қатысуымен құрылған
... ... ... қоғам. Жарғылық капиталы 170млн теңге – ауыл шаруашылығы министрлігімен
... ... ... «ауылда ақпараттық инфрақұрылымды енгізу мен дамыту» бағдарламасы бойынша құрылған.
... ... ... қызметі: ауыл шаруашылығы өнімдері нарығын инновациялық зерттеу, ауыл шаруашылығы
... ... ... өндірушілерді инновациялық ақпаратпен қамтамасыз ету, мемлекеттік органдарға ауыл шаруашылығы
... ... ... талдамалы ақпарат ұсыну.
«ҚазАгроИнновация» акционерлік қоғамы ҚР-ның Үкіметінің №409 бұйрығымен
... ... ... «ҚазАгроинновация» акционерлік қоғамының құрамына 43 заңды тұлға кіреді, яғни
... ... ... ғылыми-зерттеу ұйымы, 14 тәжірибе шаруашылығы, «Асыл түлік» Республикалық асыл
... ... ... мал шаруашылығы орталығы, 5 сервис ұйымы. Мемлекеттік тіркеу куәлігі
... ... ... 12.092007, ЖИН 600900553661. Заңды мекен-жайы: Астана қаласы, Сарыарқа ауданы,
... ... ... көшесі 26.
Қоғамды құрудың мақсаты ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге кешенді
... ... ... көмек беру арқылы аграрлық нарықтың тартымдылығын жоғарылатуға ат салысу.
«Казагроинновация»
... ... ... алдында тұрған негізгі міндеттер:
- ауыл шаруашылығы өнімдері мен тауарлары нарығын
... ... ... зерттеу;
- ТМД және басқа мемлекеттердің маркетингтік орталықтарымен өзара байланыс;
-
... ... ... Республикасы ауыл шаруашылығы Министрлігінің ақпараттық-маркетингтік жүйесін дамыту мен жетілдіру;
-
... ... ... шаруашылығы тауарларын өндірушілерді маркетингтік ақпаратпен қамтамасыз ету;
- ауыл шаруашылығы
... ... ... мемлекеттік органдарға сараптамалық ақпаратты ұсыну.
Алдына койған мақсатын шешу үшін
... ... ... дамытып, мемлекеттің барлық территориясын қамту үшін желілік филиалдары құрылған.
Қазіргі
... ... ... акционерлік қоғамда аймақтық бөлімдердің статусын, қызметтерін, міндеттерін айқындайтын
... ... ... желілерді құру және дамыту концепциясы жасалған.
«Қазагроинновация» АҚ-ның өкілдіктері Қазақстан
... ... ... барлық филиалдарында қызмет атқарады.
Жыл сайын қоғамның аймақтық желісі арқылы
... ... ... 000 АӨК субъектілеріне қайтарымсыз, кепілдендірілген көлемде, ақпараттық-консультациялық қызмет көрсетіледі.
Қоғамның
... ... ... құрылымы үш деңгейлі құрылымды қарастырады: орталық аппарат, областық
... ... ... (областық өкілдіктер) және аудандық деңгей (ауылдық ақпараттық-кеңестік орталықтар (ары
... ... ... АҚ құрылымында 14 облыстық өкілдіктер, 161 ауылдық ақпараттық-кеңестік орталықтар
... ... ... бар.
ААКО функциялары:
- АӨК дамытуды мемлекеттік қолдау бойынша Үкіметтің, ауыл
... ... ... министрлігінің қабылдаған іс шаралары туралы ақпаратты ауыл шаруашылығы тауарын
... ... ... жеткізу;
- Баға ақпаратына мониторинг жүргізу және оны ұсыну;
- Салық
... ... ... жер қатынастары, бухгалтерлік есеп, есептілік және басқа аспектілер сұрақтары
... ... ... консультациялық кеңес беру;
- Бизнес-жоспарларды өңдеу мен экспертизалау;
- Семинарлар мен
... ... ... тренингтерді (оқыту) ұйымдастыру және өткізу;
- Ақпараттар базасын құру және
... ... ... АҚ дамуының негізгі перспективалары мен басымдылықтары:
- Қазақстан Республикасы ауыл
... ... ... Министрлігінің ақпараттық-маркетингтік жүйесін жетілдіру;
- ауыл инфрақұрылымының дамуына үлес
... ... ... ауыл шаруашылығынң барлық бағыттары бойынша кеңейтілген ақпараттар базасын құру;
-ақпаратты
... ... ... механизмін дамыту және жетілдіру;
- ҚР-ның, ТМД-ның және басқа мемлекеттердің
... ... ... және сараптамалық орталықтарымен өзара байланыста болу, интерактивтік ақпарат алмасу;
-
... ... ... желілерді құру және жетілдіру;
- ауыл шаруашылығы өнімдері мен тауарлары
... ... ... талдау;
- олардың бәсекеге қабілеттілігін жоғарылату бойынша ұсыныстарды жасау;
- ауыл
... ... ... өнімдерін өткізуге ат салысу;
- ауылда кешенді ақпараттық-кеңестік көмек беру;
-
... ... ... дамуына жағдай жасау.
Бүгінгі таңда ақпараттық- кеңестік қызмет
... ... ... «Қазагроинновация» АҚ аграрлық сектор саласында мамандандырылған жалғыз компания.
... ... ... әр салада мамандандырылған бісекелестері бар.
Миссиясы – ғылыми активтер
... ... ... инновациялық процестерді тиімді басқару арқылы Қазақстан АӨК технологиялық дамытуға
... ... ... ету.
Міндеттері:
Аймақтық желілері аясын, көрсететін қызмет тізімі мен өнімнің түрлерінің
... ... ... кеңейту.
Нарықтарға мониторинг жүргізу, талдау және болжам жасаудың отандық жүйесін
... ... ... беру және тарату жүйесін дамыту.
АӨК субъектілерінің біліктілігін арттыру.
АӨК қазіргі
... ... ... ақпараттық технологияларды ендіру.
Қызметінің негізгі бағыттары:
• Ғылыми – зерттеу және тәжірибелік
... ... ... конструкторлық жұмыстар;
• Технологияларды трансферттеу және коммерциялау;
• АӨК білім тарату
• АӨК инновациялық саласына
... ... ... тарту;
• Инновациялық жобаларды әзірлеу, іске асыру және басқару;
• АӨК саласында инновациялық
... ... ... дамыту;
• Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің жоғары тұқымын, ауыл – шаруашылығы жануарларының
... ... ... тұқымды өнімдерін өндіру және тарату;
• АӨК инновациялық проблематика бойынша технологиялық
... ... ... жүргізу.
Еншілес ұйымдар қызметінің негізгі бағыттары, көрсететін қызметтері мен өндіретін
... ... ... Өсімдік шаруашылығы мен егіншілікті ғылыми тұрғыдан қамтамасыз ету:
1. А.И.Бараев атындағы
... ... ... шаруашылығы ғылыми – өндірістік орталығы
2. Қазақ егіншлік және өсімдік шаруашылығы
... ... ... ауыл шаруашылығы ҒЗИ
4. Қазақ өсімдік қорғау және карантин ҒЗИ
5. Ө.О.Оспанов атындағы
... ... ... және агрохимия ҒЗИ
6. Қазақ картоп және көкөніс шаруашылығы ҒЗИ
7. Қазақ жеміс
... ... ... шаруашылығы ҒЗИ
8. Солтүстік Қазақстан ауыл шаруашылығы ҒЗИ
9. Шығыс Қазақстанауыл шаруашылығы ҒЗИ
10. Павлодар
... ... ... шаруашылығы ҒЗИ
11. Қазақ мақта шаруашылығы ҒЗИ
ІІ. Мал шаруашылығы мен ветеринарияны
... ... ... тұрғыдан қамтамасыз ету:
1. Қазақ мал шаруашылығы және азықтандыру
2. Қазақ ветеринария ҒЗИ
3. Солтүстік
... ... ... мал және өсімдік шаруашылығы ҒЗИ
4. Оңтүстік Батыс мал және өсімдік
... ... ... ҒЗИ
ІІІ. Табиғат ресурстарын басқаруды ғылыми тұрғыдан қамтамасыз ету:
1. Қазақ су
... ... ... ҒЗИ
2. Қазақ орман шаруашлығы ҒЗИ
3. Қазақ балық шаруашылығы ҒЗИ
IV. Ауыл шаруашылығын
... ... ... және электрлендіруді және ауыл шаруашылығы өнімін қайта өңдеуді ғылыми
... ... ... қамтамасыз ету:
1. Қазақ ауыл шаруашылығын механикаландыру және электрлендіру ҒЗИ
2. Қазақ ауыл
... ... ... өнімін қайта өңдеу ҒЗИ
V. АӨК экономикалық саясатты ғылыми тұрғыдан
... ... ... ету:
1. Қазақ агроөнеркәсіптік кещенінің экономикасы және ауылдық аумақтарды дамыту ҒЗИ
2. Агроөнеркәсіп
... ... ... экономикалық саясатты талдау орталығы
Қоғамның Қазақстанның барлық аумағын қамтитын үш
... ... ... тікелей аймақтық желілері бар. Қазіргі уақытта аудандарда
... ... ... істейтін 161 ауылдық ақпараттық-кеңес беру орталықтары және Қазақстанның облыстық
... ... ... мен ірі қалаларында орналасқан 16 өкілдіктері бар.
«ҚазАгроИнновация» АҚ Қазақстан
... ... ... барлық аумағындағы аграрлық нарық қатысушыларына ақпараттық-маркетингтік және кеңес беру
... ... ... қызмет кешенін көрсетуді жүзеге асыратын жалғыз мамандандырылған компания болып
... ... ... Оның қызметінің мақсаты ауылдық ақпараттық орталықтардың дамыған аймақтық желілері
... ... ... АӨК субъектілерінің ақпараттық ресурс және кеңес беру қызметіне
... ... ... қолжетімділігін қамтамасыз ету болып табылады.
Қоғамның қызметін негізгі тұтынушылар санатын
... ... ... көрсеткендегі, үлес салмағы мынадай:
1. АӨК субъектілері (жеке және заңды тұлғалар)
... ... ... 69%;
2. мемлекеттік органдар және мекемелер - 25%;
3. халықаралық ұйымдар - 4%;
4. қаржы
... ... ... - 2%.
Электрондық сауда жүйесін дамыту жалғасуда. 2007 жылы сауда
... ... ... бидай, ұн, тұқымдық материалдар мен ауыл шаруашылық техникасын жеткізушілер
... ... ... тұтынушылар арасында операциялар басталды. II-ші «Қазақстанның астық форумы -
... ... ... форумында ЭСЖ тұсаукесері табысты өтті.
Бұдан басқа, апта сайынғы
... ... ... ішкі және сыртқы аграрлық азық-түлік нарықтарының мониторингі жүргізіледі. Қызмет
... ... ... жатқан кезеңі аралығында Қоғам 100-ге тарта зерттеулер жүргізді, с.і.:
... ... ... ауыл шаруашылығы өнімдерінің нарықтарын зерттеу және 46 баға ахуалын
... ... ... нарық жөнінде және баға жөніндегі ақпараттар бойынша 500-ден аса
... ... ... орындалды; төлемақы негізіндегі 34 зерттеулер мен 48 сұраныстар
... ... ... сайын өткізу нарығын кеңейту бойынша имидждік шаралар өткізіледі
... ... ... жәрмеңке-шарт жасасулар, көрмелер, конференциялар, бизнес-турне және басқалар).
Есеп беру
... ... ... Қоғам 3 ірі көрме-жәрмеңке шараларын өткізді: маусым айында -
... ... ... жеміс-көкөніс форумы, тамыз айында- «Қараөткел» АӨК жетістіктерінің жәрмеңкесі, қараша
... ... ... - Қазақстанның астық форумы.
Халықаралық стандарттар деңгейіндегі кең көлемді көрме
... ... ... ұйымдастыру үшін Астана қаласында көрме-жәрмеңке кешені құрылысын салу бойынша
... ... ... техника-экономикалық негіздемесі және жобалық-смета құжаттарын әзірлеу жұмыстары жүргізіліп жатыр.
Биылғы
... ... ... 105 бизнес жоспар жасалды, оның жалпы сомасы 377181 теңге,
... ... ... ішінде 42 жоспар наурыз айында жасалды.
14776 консультация берілді, оның
... ... ... наурыз айында – 3422.
Баяндамашының сөзіне қарағанда, бүгінде елімізде 6
... ... ... астам ірі қара, 17,5 миллион қой, 1,5 миллионға жуық
... ... ... 155 мың түйе, 33 миллион құс, сондай-ақ 1,3 миллион
... ... ... бар екен. Бұл көрсеткіш 2000 жылдардың басындағы деңгейге қарағанда,
... ... ... есеге артық.
Мал шаруашылығы саласын дамыту үшін жаңа бағытта салалық
... ... ... базасын жетілдіру және оларды халықаралық нормалармен үйлестіру, өндірістік негізде
... ... ... атқаратын, мал шаруашылығы өнімдерін ішкі және сыртқы нарыққа тұрақты
... ... ... отыратын мамандандырылған орта және ірі шаруашылықтарды құру, мал шаруашылығы
... ... ... қауіпсіздігін қамтамасыз ету мен мал азығы қорын күшейту жөнінде
... ... ... іс-шаралар жүргізілуде. Сонымен қатар ынталандыру шараларын әзірлей отырып, саланы
... ... ... оны өндірістік негізге қою арқылы малдың генетикалық әлеуетін жоғарылатуға
... ... ... мемлекеттік қолдаудың тиімді және айқын тетіктері жасалған.
2015 жылға қарай
... ... ... заманауи бордақылау алаңының, 30 сүт кешенінің, 6 бройлерлік
... ... ... фабрикасының құрылысын аяқтау жоспарлануда.
Қолда бар мал басын асылдандыру мақсатында
... ... ... жылдан бері елімізде ұдайы өндірісті жеделдету арқылы және бірыңғай
... ... ... деректер базасының селекциялық бірыңғай басқару жүйесін құру мақсатында ірі
... ... ... селекция бағдарламасы жүзеге аса бастады.
2011 жылдан бастап Қазақстанда алғаш
... ... ... өнімділігі жоғары етті бағыттағы ірі қара малды сатып
... ... ... сондай-ақ солардың негізінде ұдайы өндірісті жеделдету бойынша репродуктивті шаруашылықтарды
... ... ... жоспарланған.
Осыған орай, Ауыл шаруашылығы министрлігі, “Қазагроинновация” АҚ және “Мал
... ... ... мен ветеринариясының ғылыми-инновациялық орталығы” ЖШС бизнес құрылымдарының, қоғамдық
... ... ... ғылыми және мемлекеттік ұйымдардың өкілдерінің кездесуін ұйымдастыру арқылы
... ... ... шаруашылығы саласының жағдайын жан-жақты қарастыру, болашақ дамуын анықтау ісі
... ... ... бола түскендей.
2.2 «Қазагроинновация» АҚ-ның қаржылық жағдайын талдау мен қаржысын
... ... ... АҚ Қазақстан Республикасының барлық аумағындағы аграрлық нарық қатысушыларына ақпараттық-маркетингтік
... ... ... кеңес беру бойынша қызмет кешенін көрсетуді жүзеге асыратын жалғыз
... ... ... компания болып табылады. Оның қызметінің мақсаты ауылдық ақпараттық орталықтардың
... ... ... аймақтық желілері негізінде АӨК субъектілерінің ақпараттық ресурс және
... ... ... беру қызметіне кеңейтілген қолжетімділігін қамтамасыз ету болып табылады.
Кәсіпорын қызметінің
... ... ... нәтижелерін талдайық (Кесте 1)
Кесте 1
«Қазагроинновация» АҚ-ның 2009-2010жылдарға ақша түсімі,
... ... ... теңге
№ Көрсеткіштер 2009 жыл 2010жыл 2011жылдың 1тоқсаны 2011 жылға болжам
Ақша түсімі, барлығы 861 645,80 610
... ... ... 967,90 733907,3
1 Өнімді сату 696 657,40 520089,6 80 773,10 695 926,00
2 Пайда 48 688,40 19 883,40 6 194,80 14
... ... ... да түсімдер 116 300,00 70 305,90 0,00 23 418,20
Кесте 1-ге сәйкес «Қазагроинновация» АҚ
... ... ... сату бойынша қызметінен түсетін негізгі түсім ол қаржылық активтер
... ... ... жылда 2011 жылға тиімді өсім динамикасы байқалады. Бұл кәсіби
... ... ... баптардың азаюына алып келеді.
Кәсіпорынның сату көлемі 2010 жылдың қорытындысы
... ... ... 37,7 %-ға өсіп, 520,1 млн.теңге болды.
«Казагроинновация» АҚ қаржыландырудан
... ... ... табыс көреді, бірақ ол 2010 жылы 2009 жылға қарағанда
... ... ... төмендеп кетті де 18,4 млн.теңге болды.
Сонымен қатар басқа да
... ... ... болды, 2008 жылы 3,5 млн.теңге, 2009 жылы 28,8 млн.теңгеге
... ... ... 2009 жылы болмады.
«Казагроинновация» АҚ шығындары келесілер:
- өнімді сату мен
... ... ... көрсету шығындары 4 жылда 14,4 %-ға өсіп, 318,7 млн.теңгеден
... ... ... млн.теңгеге жетті.
- әкімшілік шығындар 4 жылдың ішінде 2,3 есе
... ... ... 77,5 млн.теңгеден 180 млн.теңгеге көтерілген.
Сурет 1 «Қазагроинновация» АҚ-ның
... ... ... ақша түсімі
Өнімді сатуға кеткен шығындар үлесі 2010 жылы 2007
... ... ... қарағанда 84,4%дан 70,1%-ға түсіп кетті. 2010 жылы әкімшілік
... ... ... сатудан түскен табыстың ішінде 2010 жылы 2007 жылға қарағанда
... ... ... %-дан 34,6%-ға көтерілген.
Жылпы шығында 2010 жылы 69,3 млн. теңгені
... ... ... 2007-2009 жылғы қорытындысы бойынша АҚ қызметі пайдалы болды. 2007
... ... ... рентабельділік 3,9 % болды, 2008 жылы 5,3 пайыз болды,
... ... ... жылы 0,7 %-ға төмендеді.
«Қазагроинновация» АҚ табыстар бабының динамикасына
... ... ... жүргізейік.
Кесте 2
«Казагроинновация» АҚ-ның 2009жыл мен 2011ж бірінші тоқсанындағы
... ... ... мың тенге
№ Көрсеткіштері 2009 жыл 2010 жыл 2011жылдың 1 тоқсаны 2011 жылға болжам
Табыс барлығы 688
... ... ... 530,50 640 116,50
1 өнімді сату 616 511,00 538 038,90 72 768,50 626 960,50
2 Пайда 43 701,80 17
... ... ... 762,00 13 156,00
3 Курстық айырмашылық бойынша табыс 11 634,50 24 605,90 0,00 0,00
4 Басқа да табыстар 16
... ... ... 700,00 0,00 0,00
Сурет 2 «Қазагроинновация» АҚ-ның 2009 - 2011жыл
... ... ... тоқсандағы табыстары
2 кестеге сәйкес «Казагроинновация» АҚ табысының негізгі қайнар
... ... ... өнімді сатудан түскен табыс құрайды.
2009 жылдан 2011 жылға дейін
... ... ... сатудан түскен табыс пен курстық айырмашылық табысы өсіп отыр,
... ... ... сыйақы мөлшері керісінше төмендеп отыр.
«Казагроинновация» АҚ мүлкінің жалпы сомасы
... ... ... жылдан 2010 жылға дейін 934 млн.теңгеден 1917 млн теңгеге
... ... ... есе өсті. Активтер динамикасы суретте көрсетілген.
«Казагроинновация» АҚ-да жоспарлауды
... ... ... Даму жоспарын құру, келісу, бекіту және сараптау Ережесіне, «Казагро»Ұлттық
... ... ... АҚ-ның еншілес ұйымдарының қаржылық-шаруашылық қызметі мен Бюджеті Жоспарына сәйкес
... ... ... [32].
Берілген ережелер «Казагро»Ұлттық холдинг» АҚ-ның еншілес ұйымдарының, сонымен қатар
... ... ... АҚ қаржылық-шаруашылық қызметі мен Бюджетін Жоспарлауда қолданылады.
Қысқа мерзімді
... ... ... 1,6%-ға өскен, ұзақ мерзімдік 3,6 есе өскен, негізгі құралдардың
... ... ... қарай 4,4 есе өскен.
2007 жылы активтердің құрамында 59,7%ақша құралдары
... ... ... ал запастар 1,8%болды. Ұзақ мерзімді активтерге 36%-дан келіп отырды.
2010
... ... ... актив құрамы күрт өзгерді. Ұзақ мерзімдік активтерге 63,7 %
... ... ... отыр, қысқа мерзімдік активтерге 31,7 %. Демек салымдар
... ... ... көбейді.
Сурет 3 «Казагроинновация» АҚ-ның активтер құрылымы, %
«Казагроинновация»
... ... ... жарғылық капиталының жалпы сомасы 2007 жылы 952 млн теңге,
... ... ... жылы 1,86 млрд теңгеге немесе 82,3 %-ға өскен.
... ... ... жылғы қортытынды бойынша өткен жылғы шығындардың жойылуы байқалады: 42,4
... ... ... 7,4 млн теңгеге азайған.
Инвестициялық жоспар:
1) акцияларды алу жоспарланбаған;
2) материалдық
... ... ... активтерді алу (бағдарламалық қамтамасыз ету) 12 626,0 мың тенгеге
... ... ... мақсаттар үшін жоспарлануда. Жоспарланған ақша шығыны 12 626,0 мың
... ... ... негізгі құралдарды - 775 546,0 мың. тенгеге жоспарлануда, оның
... ... ... 31 872,0 мың тенгеге аймақтар үшін көрме жабдығы
... ... ... алынған. 756 300,0 мың тенгеге мультимедиялық кабинеті
... ... ... типографиялық кешенді енгізу үшін негізгі құралдар сатып алынды
4) инвестициялық
... ... ... қаржыландыру көздері – меншікті қаражаттар. Акцияларды шығару мен займдар
... ... ... холдинг» АҚ-ның Даму жоспарын құру, келісу, бекіту және сараптау
... ... ... еншілес ұйымдарының қаржылық-шаруашылық қызметі мен Бюджеті Жоспары 2008 жылы
... ... ... айтқанда, өнімділіктің жалпы деңгейі, яғни индикатор, барлық салынған капиталдың
... ... ... өсуіне әсер ететін, пайданы 100%-ға дейін есептелген және бөлінген
... ... ... тең болады.
Жалпы меншікті капитал сомасы 2010 жылы 1,86 млрд
... ... ... демек 4 жылда 2есе өскен.
Негізгі құралдардың үлес салмағы 26,6
... ... ... 57,7%-5а көтерілді.
«Казагроинновация» АҚ пассивтер құрамын кесте бойынша талдайық.
Кесте
... ... ... АҚ-ның 2007-2010 жылдардағы пассив құрамы, мың тенге
2007 2008 2009 2010
сумма % сумма % сумма % сумма %
Салықтар бойынша міндеттемелер 10295 42,1 23193 44,3 59 0,1 40998 70,9
Басқа
... ... ... міндетті төлемдер бойынша міндеттемелер 3403 13,9 0 0,0 17 0,02 92 0,2
Қысқа мерзімдік кредиторлық қарыз 8181 37,4 12774 27,3 45004 71,8 8826 16,4
Қысқа мерзімді бағалық
... ... ... да қысқа мерзімді міндеттемелер 15 0,1 36 0,1 10998 15,8 4055 7,0
Барлығы қысқа мерзімді міндеттемелер 21894 89,6 46814 89,4 62716 91,1 53871 93,4
Кейінге қалдырылған салықтық
... ... ... да ұзақ мерзімдік міндеттемелер 0 0,0 0,0 2331 3,4 0 0,0
Барлығы ұзақ мерзімдік міндеттемелер 2550 10,4 5545 10,6 6111 8,9 3780 6,6
Барлығы 24444 100 52359 100 68827 100 57651 100
Пассивтердің үлкен үлесі
... ... ... құралдары 2007 жылы 97,4%-дан 2010 жылы 97,2 %-ға өзгерген,
... ... ... қаржылық тұрақтылықты көрсетеді.
«Казагроинновация» АҚ қызметін тұтынушылар:
- ауыл шаруашылығы тауарларын
... ... ... мен кәсіпорындар – 69%;
- мемлекеттік органдар мен мекемелер –
... ... ... халықаралық ұйымдар – 4%;
- қаржылық институттар – 2%.
Ұсынылатын
... ... ... сұраныс бірдей деңгейде.
Табыстылық 100,9 %.
Өнімді сату жоспары:
1)келісім шарттарға отыру;
2)
... ... ... әдістері: пошта бойынша немесе тікелей;
3)қолданылатын жеңілдіктер жүйесі - 5%-дан
... ... ... дейін;
4) сатумен байланысты мәселелер;
5) сауда агенттері арқылы сатылмайды;
6) сатудан
... ... ... кепілдік - қолданылмайды;
7) сату жоспарын орындау бойынша шығындарды дәйектеу:
... ... ... материалдар, жабдық амортизациясы, шығындар, рентабельділік және салықтар.
Даму жоспарын, қаржылық-шаруашылық
... ... ... Жоспарын және Бюджетті жасау мақсаты Қоғамның стратегиялық бағыттарын дамыту
... ... ... қолдану.
Қоғам Даму Жоспарын, қаржылық-шаруашылық қызмет Жоспарын және
... ... ... қалыптастырады. Ұлттық холдингтің Қаржылық Департаменті Қаржы министрлігінің ұсынған
... ... ... көрсеткіштерін болжамдайды.
2010 жылдағы табыс құрамы төмендегі кестеде келтірілген.
Кесте
... ... ... АҚ-ның 2010 жылдағы табыс құрамы, мың тенге
Көрсеткіштер 2010
... ... ... тенге %
АӨК субъектілерін және ауыл тұрғындарын ақпараттық қамтамасыз ету
... ... ... 000 субъектіні қамту) 110 000,0 20,26
АӨК қатысушыларының арасында білімді тарату (консалтингтік
... ... ... 705,0 54,82
Семинарлар жүргізу бойынша, АӨК қатысушыларды оқыту бойынша қызмет (1350
... ... ... 004,0 7,00
Маркетингтік және талдамалы ақпарат 9 100,0 1,68
ҚР Ауыл шаруашылық Министрлігінің огровебпорталы
... ... ... ақпараттық маркетингтік жүйе. 2 750,0 0,51
Аграрлық сектордағы электрондық сауда жүйесі 2
... ... ... қызмет көрсету 1 950,0 0,36
Бизнес план жасау 400,0 0,08
Абоненттік техникалық қызмет көрсету 2 500,0 0,46
AulNet
... ... ... пошта жүйесі 984,0 0,18
Көрме-жәрмеңкелік қызмет 31 000,0 5,71
АӨК субъектілерінің кәсіпкерлік белсенділігін қолдау 12 850,0 2,37
Басқа
... ... ... негізгі емес табыстар (вознаграждения) 33 600,0 6,19
Барлығы 543 043,0 100,00
Қоғам 2010 жылы 543
... ... ... мың тенге, оның ішінде негізігі қызметтен табыс – 510
... ... ... мың тенге қызметті көрсетуден, және негізгі емес қызметтен
... ... ... 600,0 мың теңге.
Болжамданған таза табыс 8254,0 мың теңге.
2011 жылы
... ... ... шығын – 532 789,0 мың тенге, оның ішінде
... ... ... шығындар – 101 446,0 мың теңге және қызметтің өзіндік
... ... ... – 427 619,0 мың теңге.
Жоспарда 2011 жылы көрсетілетін қызметтің
... ... ... құны- 427 619,0 мың. тенгеге жоспарланды, оның ішінде:
1.Өндірістік персонал
... ... ... - 231 824,0 мың тенге, 2008 жылға қарағанда 50%.
... ... ... баптың өсуі 2008 жылы мейрам күндеріне байланысты сыйақылар 50%-ға
... ... ... еңбекақы көлемі 15 %-ға өсті.
2.еңбекақыдан аударымдар – 41 728,0
... ... ... тенге;
3. Материалдар – 7020,0 тыс.тенге;
4.Амортизация және тозу – 49
... ... ... мың тенге;
5.Негізгі құралдарды жөндеу мен материалдық емес активтер шығындары
... ... ... 6375,0 мың теңге;
6. Коммуналдық шығындар-2893,0 мың теңге;
7.Аренда – 19485,7
... ... ... теңге;
8.Іс сапар шығындары – 22 804,0 мың теңге;
9. транспорттық
... ... ... – 1808,0 мың теңге;
10.басқа да шығындар– 44 019,0 мың
... ... ... 4 «Казагроинновация» АҚ-да көрсетілген қызметтің өзіндік құны
... ... ... түрлері
2011 жылы жоспарланған әкімшілік шығындар – 101 446,0
... ... ... теңгені құрайды, оның ішінде:
1.әкімшілік персоналдың еңбекақысы – 55 180,0
... ... ... теңге;
2.еңбек ақыдан ұсталатын аударымдар – 10 926,0 мың теңге;
3.
... ... ... – 1618,0 мың теңге;
4.Амортизация – 3521,0 мың. теңге;
5. Тозу
... ... ... 4303,0 мың теңге;
6.негізігі құралдарды жөндеу мен материалдық емес активтер
... ... ... – 4735,0 мың тенге;
7.Іс сапар шығындары – 3546,0 мың
... ... ... қызметі мен әлемтор шығындары – 2103,0 мың тенге;
9. Басқа
... ... ... шығындар – 15 524,0 мың теңге.
Сурет 5 Шығындар
... ... ... бойынша әкімшілік шығындар сомасы
Салықтар және бюджетке төленетін басқа да
... ... ... төлемдер.
1) 2011 жылы «Казагроинновация» АҚ-да бюджетке салық түрінде 77
... ... ... мың тенге ақша қаражатын аудару жоспарланған, оның ішінде:
Кесте 5
«Казагроинновация»
... ... ... 2010 жылдағы салықтық төлемдері, мың тенге
Салық түрлері 2010ж
- әлеуметтік
... ... ... мүлікке салық 2378,0
- жер салығы 21,0
- көлік құралы салығы 158,0
ҚҚС 25767,0
КТС 2124,0
Барлығы 77773,0
«ҚазАгроИннолвация» АҚ
... ... ... Республикасының барлық аумағындағы аграрлық нарық қатысушыларына ақпараттық-маркетингтік және кеңес
... ... ... бойынша қызмет кешенін көрсетуді жүзеге асыратын жалғыз мамандандырылған компания
... ... ... табылады. Оның қызметінің мақсаты ауылдық ақпараттық орталықтардың дамыған аймақтық
... ... ... негізінде АӨК субъектілерінің ақпараттық ресурс және кеңес беру
... ... ... кеңейтілген қолжетімділігін қамтамасыз ету болып табылады.
Сурет 6
... ... ... «Казагроинновация» АҚ-ның 2010 жылдағы салықтық төлемдері
Сонымен қатар Қоғам
... ... ... сақтандыруға 5329,0 мың тенге көлемінде аударымдар жасауды жоспарлап отыр.
2011
... ... ... 2008 жылға қарағанда 26,6%-ға өсу, 2009 жылға қарағанда
... ... ... 11,5%-ға өсу жоспарланған.
Қызметінің негізгі бағыттары:
- ақпараттар беру, консультациялық-кеңес
... ... ... көрсету, АӨК субъектілері үшін оқыту семинарларын ұйымдастыру;
- АӨК ақпараттық-маркетингтік
... ... ... құруға қатысу;
- АӨК нарығына аналитикалық зерттеулер жүргізу және
... ... ... қазіргі заманғы ақпараттық технологиялар мен ауыл шаруашылығы өнімдерінің
... ... ... саудасын құруға және дамытуға қатысу;
- арнаулы жинақтарда, журналдарда, тақырыптық
... ... ... ақпараттық материалдардың шығарылымын ұйымдастыру;
- көрме-жәрмеңке шараларын ұйымдастыру
... ... ... өткізуге және отандық тауар өндірушілерге шығарылған ауыл шарауашылығы өнімдері
... ... ... оның қайта өңделген өнімдеріне жарнамалық қолдау көрсетуге қатысу.
Қоғамның
... ... ... барлық аумағын қамтитын үш деңгейлі тікелей аймақтық желілері бар.
... ... ... уақытта аудандарда жұмыс істейтін 161 ауылдық ақпараттық-кеңес
... ... ... орталықтары және Қазақстанның облыстық орталықтары мен ірі қалаларында орналасқан
... ... ... өкілдіктері бар.
2.3 Қазагроинновация» АҚ-ның қаржы-экономикалық қызметінің негізігі көрсеткіштерін
... ... ... жоспар – бұл кәсiпкерлердiң көптеген ойларының (инициативаларының) ортасы. Олардың
... ... ... инвесторларды өз ойларын (бизнес - идеяларын) жүзеге асыруға тарту,
... ... ... бұл бизнес – ойлар жеткiлiктi табыс әкелетiндiгiне инвесторларды
... ... ... Бiрақ бұл ойларды жүзеге асырудың өзi тәуекелдi iс
... ... ... әрекет, яғни бизнестi жүзеге асыруға салынған капитал қаншалыққа
... ... ... қашан қайтарылады белгiсiз. Бұл жағдайда кәсiпкер мен инвестордың
... ... ... мәселесiн шешушi құралы ретiнде бизнес – жоспар болып табылады.
Қаржылық
... ... ... жүйесі келесі кезеңдерден тұрады:
1. 2003-2004 жылдары компания кіріс және
... ... ... сметасы негізінде жұмыс атқарды.
2. 2004-2008 жылдары Ұлттық инспекция Комитеті
... ... ... жүргізу мен бюджетті құрастыру формасын жасап бекітті.
3. 2008 жылдан
... ... ... «Казагроинновация» АҚ «Казагро"Ұлттық Холдингі құрамына еніп, ұйымның стратегиялық дамуы
... ... ... миссиясы шеңберінде бюджеттендірудің формасы мен ережелерін жасады.
4. 2011жылдан бастап
... ... ... Ұлттық Холдингі оның ұйымдарын қоса қаржылық жоспарлауды ұйымдастыру жүйесіне
... ... ... жоспарлауда. Мұнда маңызды аспекті, ол компания стратегиясы, миссиясы, Даму
... ... ... сонымен қатар бюджет жүйесі.
Пайданы алу – кәсіпкерлік қызметтің негізгі
... ... ... Бірақ, тиісті шығыстарды жүзеге асырусыз, әдетте, қажет етілетін кірістерді
... ... ... мүмкін емес. Егер кәсіпорын пайда алатын болса, онда өнімді
... ... ... саналады.
Экономикалық есептерде қолданылатын өніміділік көрсеткіштері салыстырмалы пайдалылықпен сипатталады.
... ... ... өнімділігі мен кәсіпорынның өнімділігі көрсеткіштерін айырып көрсетеді. Өнімнің өнімділігін
... ... ... нұсқада өлшейді: өткізілген өнімнің, тауар өнімінің және жеке бұйымның
... ... ... Өткізілген өнімнің өнімділігі – бұл өнімді өткізуден оның толық
... ... ... құнына пайданың қатынасы. Тауар өнімінің өнімділігі тауар өнімінің ақша
... ... ... шығыстардың көрсеткішімен немесе оның кері шамасымен сипатталады. (Т-Ө) Т100,
... ... ... Т – кәсіпорынның көтерме бағадағы тауар өнімі; Ө -
... ... ... өнімінің толық өзіндік құны.
Тауар өнімінің өнімділігін есептеудің классикалық формуласы
... ... ... мына формула табылады
(Т-Ө)/С100,
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... (11)
Бұйымның өнімділігі –
... ... ... осы бұйымның өзіндік құнына бұйымның бірлігіне пайданың қатынасы. Бұйым
... ... ... пайда оның көтерме бағасы мен өзіндік құн арасындағы айырмашылыққа
... ... ...
Кәсіпорынның өнімділігі (жалпы өнімділік) – негізгі өндірістік қорлар мен
... ... ... айналым қаражаттарының орташа құнына теңгермелік пайданың қатынасы ретінде айқындайды.
... ... ... материалдық және оларға теңестірілген шығындарына қатынасы кәсіпорынның табыстылығын көрсетеді.
Басқаша
... ... ... өнімділіктің жалпы деңгейі, яғни индикатор, барлық салынған капиталдың (активтердің)
... ... ... әсер ететін, пайданы 100%-ға дейін есептелген және бөлінген активтерге
... ... ... болады.
Өнімділіктің жалпы деңгейі – бұл кәсіпорын өнімділігін талдаудағы негізгі
... ... ... Жалпы өнімділіктің, оның деңгейінен шығатын фирманы дамытуды нақты анықтау
... ... ... етілсе, екі негізгі индикаторға: айналымның өтімділігі және капитал айналымдарының
... ... ... қосымша есептеп шығаруы қажет.
өтімділіктің айналымы көп болған сайын, кәсіпорынның
... ... ... түсімін салыстыру жөніндегі пайда сонша көп.
«Казагроинновация» АҚ-ның табыстылық коэффициенттері
... ... ... талдама кестеде келтірілген. Өнімділік пен табыстылық көрсеткіштерінің жалпы экономикалық
... ... ... бар, олар кәсіпорынның жұмысының және олар шығаратын өнімнің түпкі
... ... ... көрсетеді.
Өндірістік қорларға пайданың жалпы сомасының қатынасы өнімділік деңгейінің
... ... ... көрсеткіші болып табылады.
Пайданың шамасын және өнімділіктің деңгейін айқындайтын көптеген
... ... ... бар. Бұл факторларды ішкі және сыртқы факторларға бөлуге болады.
... ... ... – бұл осы ұжымның күшеюінен тәуелді емес факторлар, мысалы,
... ... ... өнімге, тасымалдау тарифтеріне, амортизация нормаларына және т.б. арналған бағалардың
... ... ... Мұндай іс-шаралар жалпы көлемде жүргізіледі және кәсіпорындардың өндірістік-шаруашылық қызметінің
... ... ... көрсеткіштеріне қатты әсер етеді. Өнімнің ассортиментіндегі құрылымдық өзгерістер өткізілген
... ... ... шамасына, өндірістің өзіндік құны мен өнімділігіне әсер етеді.
Экономикалық талдаудың
... ... ... – сыртқы факторлардың әсер етуін анықтау, қызметкерлердің еңбек салуларын
... ... ... өндірістік ресурстарды пайдаланудың тиімділігін көрсететін негізгі ішкі факторлардың әрекет
... ... ... алынған пайданың сомасын айқындау.
Өнімділікті (табыстылық) көрсеткіштері жалпы экономикалық болып
... ... ... Олар түпкі қаржылық нәтижені көрсетеді және пайда мен шығын
... ... ... іске асыру туралы, кіріс пен өнімділік туралы бухгалтерлік теңгерме
... ... ... есептілікте көрсетіледі.
Активтердің экономикалық өнімділігі, «Казагроинновация» АҚ-ның операциялық пайданы
... ... ... қабілеті базалық 2007 жылмен салыстырғанда 0,06 пункке ұлғайды. Ол
... ... ... түрлі бағыттағы факторлардың жиынтық әсер етуінің салдары болып табылады:
... ... ... активтердің өсуі, 200% салықтарды төлеуге дейін пайданың ұлғаюы.
Өнімділікті техникалық-экономикалық
... ... ... әсер етуінің нәтижесі ретінде, ал негізгі мақсаты негізгі техникалық-экономикалық
... ... ... өндірістік-шаруашылық қызметінің түпкі қаржылық нәтижелерінің сандық тәуелділігін анықтайтын техникалық-экономикалық
... ... ... объектісі ретінде қарауға болады.
Өнімділік өндірістік процестің нәтижесі болып табылады,
... ... ... айналым қаражаттарының тиімділігін арттырумен, өнімнің және жекелеген бұйымдардың өзіндік
... ... ... төмендеуімен және өнімділігінің артуымен байланысты факторлардың әсерімен қалыптасады.
Кәсіпорынның
... ... ... өнімділігін бірқатар көрсеткіштердің – факторлардың функциясы ретінде қарау қажет:
... ... ... өндірістік қорлардың құрылымы мен қор берушілігі, нормаланатын айналым қаражаттарының
... ... ... өткізілген өнімнің өнімділігі.
Жалпы өнімділікті талдау әдістемесі:
1) тиімділік факторлары бойынша;
2)
... ... ... факторлардың пайдасы мен шамасына байланысты.
Теңгермелі (жалпы) пайда - өндірістік-қаржылық
... ... ... түпкі қаржылық нәтижесі. Кәсіпорында жалпы пайданың орнына жалпы шығын
... ... ... мүмкін және мұндай кәсіпорын зияндылардың санатына көшеді. Жалпы пайда
... ... ... өнімдерді, жұмыстар мен қызметтерді өткізуден; өткізілген пайда мен шығындардан
... ... ... пайдадан (шығыннан) тұрады.
Салынған капиталды өсіруге оның қабілеті кәсіпорынның өнімділігі
... ... ... түсініледі. Бірнеше ережелер өнімділікті талдаудың міндеті болып табылады: жыл
... ... ... бастап өнімділік көрсеткішін, жоспарды орындау деңгейін бағалау, осы көрсеткіштерге
... ... ... ететін және жоспардан олардың бас тарту факторларын айқындайды және
... ... ... шаруашылықты жүргізе алмаушылықтан, басшылықтағы қателіктермен және кәсіпорынның өндірістік-шаруашылық қызметіндегі
... ... ... да кемістіктермен туындаған шығындар мен зияндардың себептерін анықтайды және
... ... ... кәсіпорынның пайдасының немесе табысының мүмкін болатын ұлғаюының резервтерін ашады
... ... ... есептейді.
Табыстылық көрсеткіштерінің жүйесі қаржылық нәтижелер мен (Бухгалтерлік есептіліктің №
... ... ... нысаны) және салыстырмалы нәтижелердің ең алдымен абсолюттік көрсеткіштерінен тұрады.
... ... ... салыстырмалы көрсеткіштер көп қызықтырады, оларды екі кіші топқа жіктейді.
1
... ... ... көрсеткіштері сатуларға қатысты пайдалылықты бағалауға мүмкіндік береді.
3 жыл үшін
... ... ... АҚ-ның сату көлемдерін талдай отырып, ол 12263023 теңгеге немесе
... ... ... атап өтеміз. Осы кезең үшін пайыздар мен салықтарды төлеуге
... ... ... пайда 2181531 теңгеден 6507651 теңгеге дейін, яғни 4326120 теңгеге
... ... ... шамамен 200% ұлғайды (4326120*100% /2181531).
«Казагроинновация» АҚ-ның таза табысы тек
... ... ... жылы 2303654 теңгені құрады. Алдыңғы 2007, 2008 жылдары ұйым
... ... ... жұмыс істеді. Бұған бірқатар факторлар әсер етті: негізгі қызметтен
... ... ... ұлғаюы (2009 жыл), ұсынылатын қызметтердің өзіндік құнының өсуі (2009
... ... ... Алдыңғы екі жылы - 2007 жылы – 2270333 және
... ... ... жылы – 4670537 теңгедегі шығындарға қарағандағы 659260 теңгені құраған
... ... ... жылғы курстық бағам бойынша табысты алу маңызды рөл атқарды.
Қызметтің
... ... ... көлемінің (2008 ж – 0,4) коэффициентіне ұқсас, 2008 жылы
... ... ... коэффициенттері негізгі қызметтің зерттеу кезеңінде ең жоғары мәнділікке жетті.
... ... ... 2008 жылды 2007 жылдың мұндай жалпы табысы (48%-ға) және
... ... ... іске асыру табысы (20%-ға) көрсеткіштерімен салыстырғанда бірден көбейгенін байқатады.
2
... ... ... көрсеткіштері – инвестицияларға қатысты.
Көрсеткіштердің пайдалылығы кәсіпорын иесінің немесе несиегердің
... ... ... салынған немесе инвестицияланған әрбір теңгесінен кәсіпорынның қандай пайда табатыны
... ... ... серпінінің меншікті, перманенттік, негізгі капиталы мыналарды көрсетеді. 2007 және
... ... ... жылдарда бұл коэффициенттер таза пайданың оң мәнділігінің болмауынан теріс
... ... ... болады. 2009 жылы ғана коэффициенттер сәйкесінше оң нәтижелерге: меншік
... ... ... пайдасы -0,06-ға; перманенттік капиталдың пайдасы -0,04-ке; негізгі капиталдың пайдасы
... ... ... жетті.
Ұзақ мерзімді міндеттемелер 3 жыл кезеңінде 2007 жылдан
... ... ... жыл бойынша 583 445 немесе жалпы салыстыру 4%-ға төмендеді.
... ... ... 2007 жылмен салыстырғанда 2008 жылы 2 318 521 теңге
... ... ... 16%-ға артқаны, ал 2008 жылмен салыстырғанда 2009 жылы –
... ... ... 901 966 теңге немесе 17,24-ға төмендегені байқалады.
Бұл айтарлықтай маңызды
... ... ... атқарады және ұзақ мерзімді кезеңде компанияның несиеге бейімділігіне (қабілеттілігіне)
... ... ... ететін сөз жоқ оң факті болып табылады.
«Казагроинновация» АҚ ұзақ
... ... ... негізде қарыз қаражатын тартады, сонымен қатар өз шаруашылық құралдарын
... ... ... меншікті капитал мен ағымдағы міндеттемелер сияқты көздер есебінен қалыптастыратындықтан
... ... ... мен инвесторларды кәсіпорын қызықтырады.
Зерттеу кезеңінде тәуелсіздік коэфиценті жалпы өзгерген
... ... ... және 2009 жылы 0,5 құрады, бұл меншікті капиталдың салыстырмалы
... ... ... маңызын көрсетеді.
Бизнестi жүзеге асыру барысында, әрине, көптеген сұрақтарға
... ... ... – жоспарда жауап табыла бермейдi, бұл жағдайда әрбiр бизнесмен,
... ... ... туындаған мәселенi терең зертеп, талдап ең тиiмдi және
... ... ... вариантты (шешiмдi) өзi таңдап табу керек. Бiрақ бизнес
... ... ... жоспар ең тиiмдi шешiмдi iздестiруде, табуда және қолдану кезiнде
... ... ... құрал болып табылады, сонымен қатар бизнестi ұйымдастыруда қателердi жiберуге
... ... ... бермейдi.
Кәсіпорынның іскер белсенділігі қаржылық аспекте ең алдымен оның қаражат
... ... ... жылдамдығында көрсетіледі. Іскер белсенділікті талдау, кәсіпорын өз қаражатын қаншалықты
... ... ... қолданатынын анықтауға мүмкіндік беретін айналымдылықтың әр түрлі қаржылық коэфициенттерінің
... ... ... мен серпінің зерттеуге байланысты.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайы активтерге жиналған қаржы
... ... ... тез нақты ақшаға айналса, соған тікелей байланысты болады.
Активтердің жеке
... ... ... айналымның түрлі жылдамдығы, яғни олардың ақша нысанына айналу жылдамдығы
... ... ... Қаржының айналымда болу ұзақтығы сыртқы және ішкі сипаттағы әр
... ... ... бағыттағы бір қатар факторлардың жиынтық ықпал етуімен анықталады. Алғашқылардың
... ... ... кәсіпорынның қызмет ортасын жатқызу қажет. (өндірістік, жабдықтау-өткізу, делдал және
... ... ... мысалға салалық, машина жасау зауыты мен май зауытының айналымдылығы
... ... ... объективті болатыны күмән тудырмайды; Кәсіпорын ауқымы, көп жағдайларда шағын
... ... ... қаржы айналымдылығы ірі кәсіпорындардан айтарлықтай жоғары-кәсіпорынның мәні осында жатыр.
... ... ... қатар, қаржы айналымының жылдамдығын көбейту өзге тең жағдайларда кәсіпорынның
... ... ... көтеруді көрсетеді.
Іскер белсенділік коэффиценті компания өз активтерін қаншалықты тиімді
... ... ... анықтауға мүмкіндік береді. Қаржылық талдауда мына коэффициенттер әсіресе жиі
... ... ... материалдық босалқы қорлардың айналымдылық коэффициенті және айналымның орташа ұзақтығы.
• Дебиторлық
... ... ... айналымдылық коэффициенті және айналымның күндердегі орташа ұзақтығы.
• Операциялық кезеңнің ұзақтығы
• Қаржылық
... ... ... ұзақтығы
• Тіркелген активтердің айналымдылық коэффициенті және орташа айналымның ұзақтығы
• Тіркелген активтердің
... ... ... коэффициенті
«Казагроинновация» АҚ-ы қаржылық есебінің мәліметі бойынша активтерді басқару сапасын
... ... ... арналған № 2.7. талдамалы кестенің мәліметтеріне жүгінеміз.
«Казагроинновация» АҚ-ның 3
... ... ... сату көлемін талдауда мынаны атап өткен жөн, ол ойластырылған
... ... ... саясат салдарынан телекоммуникациялық байланыс қызметінің нарықтағы үлесі 12 263
... ... ... теңге немесе 47%-ға өсті. 2002 жылы сату өсімінің шыңына
... ... ... және 38 310 723 теңгені құрады.
Өз кезегінде өнімдердің өзіндік
... ... ... мынадай өзгерістер болды: АҚҚ-ның қызметке және масштаб өсімінің сұранысы
... ... ... куәландырады, 7 976 630 теңге, 18 006 420-дан 25
... ... ... 050 немесе 44,3%-ға өсті. Сондай-ақ өсудің ең жоғары
... ... ... 2009 жылы байқалды.
ТМБҚ-дың айналымдылық коэффициенті ТМБҚ-ды пайдалану коэффициенті осылай
... ... ... және ТМБҚ-дың орташа құнына өнімдердің іске асырылатын өзіндік құнына
... ... ... болып айқындалды.
«Казагроинновация» АҚ тауарлы материалдық босалқы қорлары 912417
... ... ... немесе 55,5% өсті; ТМБҚ басқару сапасының нашарлауының нәтижесі ретінде
... ... ... құнының өрлеу қарқынын озықтырады.
Кәсіпорын активтерін басқару сапасының көрсеткіштеріне мына
... ... ... жатады.
ТМБҚ айналымдылық коэффициенті = сатудың өзіндік құны ТМБҚ орта
... ... ... талдампаздар басқа формуланы қолданады:
ТМБҚ айналымдылық коэффициенті = сатулар
... ... ... жыл соңындағы қорлар
Теңгерімде ТМҚ өзіндік құны бойынша
... ... ... формуланың бөлінгішінде сатылған өнімнің өзіндік құның қолдану орынды болады,
... ... ... ТМҚ айналымдылығының есептік көрсеткіші нақтыдан аспайтын болады.
Екіншіден, сатулар
... ... ... бойы жүргізілетіндіктен, орта айлық ретінде есептелген ТМҚ орталық көрсеткішін
... ... ... орынды. Айлар бойынша мәліметтердің жоқтығынан, мәліметтерді жылдың басы мен
... ... ... қосып 2-ге бөлу керек.
Қаржылық коэффициенттер бойынша статистикалық ақпаратты жинаумен
... ... ... көптеген шетелдік жалпыға танымал фирмалар ТМҚ-дың айналымдылық коэффициентін есептеу
... ... ... бөлінгішінде сатулар көлемі, ал бөлгішінде – жыл соңындағы қорларды
... ... ... коэффициенттердің салыстырмалығы үшін салыстырылатын кәсіпорын бойынша ортасалалық коэффициент есебінің
... ... ... білу қажет.
ТМБҚ айналымының орташа ұзақтығы немесе қорларды орташа сақтау
... ... ... айналымдылығының коэффициентіне кері көрсеткіш.
Қорлардың айналымдылығы кәсіпорынның қызмет түріне және
... ... ... алғанда оның өнімінің сипаттамасына:
1) өндірістік циклдің ұзақтығы мен қиындығына
2) мүмкін маусымдық
... ... ... байланысты.
Қорлардың айналымдылығы түгел салалық айырмашылықтармен анықталмайды, ол азды-көпті оны
... ... ... басқаруға байланысты. Сондықтан ТМБҚ басқарудың сапасын талдау үшін өткен
... ... ... бірқатарындағы ТМБҚ айналымдылығының өзгеруіне талдау жүргізу маңызды.
Осы көрсеткішті талдау
... ... ... ТМБҚ (м-д Фифо, Мифо) бағасының әсерін ескеру қажет, әсіресе
... ... ... кәсіпорынның қызметін бәсекелеспен салыстырған жағдайда.
Зерттеу кәсіпорынындағы ТМБҚ айналымының орташа
... ... ... 2 күнге артты және 2009
... ... ... – 35 күн (1 ай және 5 күн) құрады.
Ең
... ... ... 33 күнге 2007 жылы жетті. Жалпы ТМБҚ айналымының орташа
... ... ... зерттелген кезеңде үлкен өзгерістерге ұшыраған жоқ.
Дебиторлық берешектің айналымдылық коэффициенті
... ... ... сатулар көлемінің дебиторлақ берешектің орта сомасына қатысы ретінде және
... ... ... беру кезеңінде орташа алғанда неше қатар дебиторлық берешек ақшалай
... ... ... айналғанын көрсетеді.
Айналымдылық коэффициенті дебиторлық берешектің орташа мөлшері. Несиеге сату
... ... ... ақпарат көбінесе жоқ болғандықтан дебиторлық берешек айналымдылығының коэффициентін есептегенде
... ... ... жиі сатулар көлемінің жиынтық көрсеткіші несиеге де, ақшаға да
... ... ... ТМБҚ айналымдылығы сияқты, дебиторлық берешектің айналымдылығы саладан, нақтырақ айтқанда
... ... ... саладағы сауда ережелеріне байланысты.
Кәсіпорын дебиторлық берешек айналымдылығына берілетін төлем
... ... ... туралы келіскендіктен дебиторлық берешек айналымдылық коэффициентінің салалық өзгешелігі қорлардың
... ... ... жағдайынан оңша маңызды емес. Демек, дебиторлық берешек айналымдылық ұзақтығы
... ... ... өз клиенттеріне қарағандағы несие саясатының тиімділігін сипаттайды, сондықтан дебиторлық
... ... ... инкассациясының орта кезенінің мөлшерін компания өз сатуларын жүргізетін мерзімдермен
... ... ... жолымен бағалауға болады. Егер дебиторлық берешек айналымының ұзақтығының орташа
... ... ... компанияның өз тапсырыскеріне берген несие мерзімінен асса, салыстырмалы талдау
... ... ... және дебиторлық берешектің уақытша құрылымын қарастыру қажет.
Уақытша құрылым кестесі
... ... ... есеп шотының мерзімді кешіктіру мөлшерін және бірнеше ірі көрсеткіштер
... ... ... осы құбылыс таратылған немесе сипатты екенін көрсетеді.
«Казагроинновация» АҚ дебиторлық
... ... ... басқару жақсарды, егер 2007 жылы дебиторлық берешекті инкассалау 59
... ... ... құраса, 2009 жыл – 51 күн, бірақ 2008ж –
... ... ... күнге дейін көтерілу байқалған. Фирманың шоттары бойынша төлемдердің мерзімін
... ... ... 1 ай және 21 күн, осы мерзімге сатып алушыларға
... ... ... несие берілді – «Казагроинновация» АҚ маркетингтік әдісі.
Төлеттіруі қиынға соғатын
... ... ... мерзімі өткен берешегінің орын алуын бағалау да маңызды.
Дебиторлық берешек
... ... ... талдау үшін орта салалық коэфициенттерден басқа салыстыру негізі болмаса
... ... ... жеткізушілерге бұл көрсеткішті кредиторлық берешек айналымдылығы коэффициентімен салыстыру пайдалы.
... ... ... көзқарас кәсіпорындарға өзі басқа жеткізуші –кәспорындарға ұсынатын несиелендіру шарттарына
... ... ... өзіне ұсынылатын несиелендіру шарттарын салыстыруға мүмкіндік береді.
Несиегерлік берешекті басқару
... ... ... да жақсарды, егер 2007 жылы «Казагроинновация» АҚ кредиторлар ұсынған
... ... ... мен есептелген шығындарды 150 күн (5 ай) ішінде төлесе,
... ... ... ж. 113 күн ішінде (3 ай 23 күн) төледі.
... ... ... Қазақстан Республикасының экономикасында төленбеген төлем дағдарысы пайда болды. Бірақ
... ... ... АҚ үшін бұл сондай жаман емес, себебі барлық үш
... ... ... бойында операциялық кезең несиегерлер қаржылары есебінен қаржыландырылды. Іскерлік серіктестермен
... ... ... қаржылық тиімділік пен әдептілік нормалары арасында теңгерім қажет.
Операциялық
... ... ... ұзақтығы кәсіпорын өнімін өндіру, өткізу және төлеу үшін орта
... ... ... қанша күн кететінін көрсетеді және ТМҚ айналымының орташа ұзақтығы
... ... ... дебиторлық берешек айналымының орташа ұзақтығы сомасы ретінде анықталады.
Қаржылық кезең
... ... ... қолма-қол ақша айналысы кезеңі ақша құралдары айналыстан оқшауландырылған уақыт
... ... ... көрсетеді.
Ағымдық активтер айналымдылығы коэффициенті айналымдылық және компанияның барлық айналым
... ... ... немесе қолданылуын көрсетеді және сатылу көлемінің берілген кезеңге ағымдық
... ... ... орташа құнына қатынасы ретінде анықталады.
Ағымдық активтер айналымының орташа ұзақтығы
... ... ... ағымдық активтер айналымдылығы коэффициентіне кері көрсеткіш. Тіркелген активтердің
... ... ... коэффициенті сондай-ақ негізгі капиталды қолдану коэффициенті деп те аталады,
... ... ... негізгі қорды қаншалықты тиімді қолданылытынын көрсетеді.
Тіркелген активтер айналымдылығы «Казагроиннолвация»
... ... ... мүлкінде тіркелген активтер үлесінің азаюы нәтижесі ретінде 0,53-тен 0,75-ке
... ... ... 0,22 тармаққа, яғни 41,5-ға ұлғайды.
Берілген коэффициентті әр түрлі компаниялар
... ... ... бір компанияға әр түрлі жылдарға салыстыру үшін мыналарды тексеру
... ... ... Негізгі құралдардың орташа жылдамдық құнын бағалауда бірегейлілік қамтамасыз етілгені.
... ... ... егер бір кәсіпорындарда негізгі құралдар бірқалыпты есептен шығару тәсілі
... ... ... есептелген амортизацияны есепке ала отырып бағаланса, ал басқа кәсіпорындарда
... ... ... жылдамдатылған тәсілі қолданылса, екіншісінде айналымдылық жоғары болады. Барлық активтердің
... ... ... коэффициенті немесе ауысу коэффициенті компанияның барлық активтерінің қолданылуын көрсетеді.
... ... ... АҚ жиынтық активтері 3 жылда жиынтық активтер айналымдылығы коэффициенті
... ... ... өзгерістерге ұшырамай, сатылу көлемінің өсімі 47% ұлғайғаны нәтижесінде 4
... ... ... немесе 8% өсті. Зерттелетін кезеңде «Казагроинновация» АҚ теңгеріміне талдау
... ... ... нәтижесінде «Казагроинновация» АҚ-да жоғары төлем қабылеттілік тұжырымдамасы қолдау табатыны
... ... ... себебі қысқа мерзімді міндеттемелер тез өтімді активтерден көп. Теңгерім
... ... ... емес деген қорытынды жасауға болады.
«Казагроинновация» АҚ таза табысын 2009
... ... ... ғана алды, ол 2303654 теңгені құрады. Осыған дейінгі 2007,
... ... ... жылдары ұйым зиян шекті. Бұған мына факторлар қатары әсер
... ... ... негізгі қызметтен түскен табыстың ұлғаюы (2009 ж), көрсетілген қызметтердің
... ... ... өсімі (2009 ж). 2009 ж. 659 260 теңгені құраған
... ... ... айырмашылық бойынша алынған табыс алдыңғы шығынға ұшыраған 2 жылмен
... ... ... 2007 ж. 2 270 333 теңге және 2008 ж.
... ... ... ... ... ... 4 670537 тг. маңызды роль атқарды,
«Казагроинновация» АҚ-ның
... ... ... берешегін басқару жақсарды, егер 2007 ж. дебиторлық берешек инкассалаудың
... ... ... кезеңі 59 күнді құраса, 2009 ж. 51 күн, алайда
... ... ... 60 күнге дейін өсуі байқалды.
Яғни, 2000 жылға фирма шоттары
... ... ... төлем мерзімін ұзарту
... ... ... 1 ай 21 күнді құрады, осындай мерзімге сатып
... ... ... тұтынушылық несие - «Казагроинновация» АҚ инновациялық тактикасы ұсынылды.
Несиегерлік берешекті
... ... ... сапасы да жақсарды, егер 2007 жылы «Казагроинновация» АҚ
... ... ... ұсынған шарттар мен есептелген шығындарды 150 күн (5 ай)
... ... ... төлесе, 2009 ж. 113 күн ішінде (3 ай 23
... ... ... төледі. Осыдан Қазақстан Республикасы экономикасында төленбеген төлем дағдарысы пайда
... ... ... Бірақ «Казагроинновация» АҚ үшін бұл сондай жаман емес, себебі
... ... ... кезең үш жыл бойы несиегерлер қаржысы есебінен қаржыландырылды. Іскерлік
... ... ... қарым-қатынаста қаржылық тиімділік пен әдептілік нормалары арасында теңгерім қажет.
3
... ... ... АҚ-ның қаржылық жағдайын болжамдау бойынша ұсыныстар
3.1 Қазагроинновация» АҚ-ның
... ... ... жағдайын бағалау мен болжамдауды басқарудың функционалдық негіздерін жетілдіру
Кәіпорынның қаржылық
... ... ... болжамдаудың логикалық жалғасы – кәсіпорын қызметінің кемшіліктерін жою жолдарын
... ... ... болып табылады.
Жағымсыз жағдайлардың ауқымына байланысты кәсіпорын жағдайын жетілдіруге қажетті
... ... ... көлемі анықталады. Жеңіл қаржылық дағдарыс кезінде ағымдағы қаржылық
... ... ... бірыңғайлау, яғни ақша қаражаттарының кірістері мен шығыстарын үйлестіру жеткілікті.
... ... ... терең қаржылық дағдарыс жағдайы қаржылық жағдайды тұрақтандырудың барлық ішкі
... ... ... сыртқы механизмдерін қолдануды қажет етеді. Кәсіпорынның жағдайы аппаттық деңгейге
... ... ... қаржылық жағдайды жетілдірудің жолдарын іздестіру қажет, ал табылмаған жағдайда
... ... ... жою туралы шешім қабылдауға мәжбүр болады.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын тұрақтандырудың
... ... ... механизмдері ең алдымен кәсіпорынның ағымдағы төлем қабілеттілігін қалпына келтіруге
... ... ... тиіс. Ағымдағы төлем қабілетсіздікті жою мақсатында кәсіпорын қаржылық жағдайды
... ... ... бойынша оперативтік шаралар жүргізу, яғни ағымдағы шығыстарды азайту және
... ... ... активтерді сату қажет. Осыдан кейін алдағы кезеңде кәсіпорынның қаржылық
... ... ... қамтамасыз етуге бағытталған тактикалық шаралар жүргізілуі қажет. Кәсіпорынның
... ... ... қаржылық тұрақтылығының негізгі шарты ол – ұзақ мерзімді қаржылық
... ... ... қамтамасыз ету болып табылады. Сондықтан кәсіпорынның стратегиялық шаралары қаржылық
... ... ... ұзақ мерзімде уақытқа дейін сақтап тұруға бағытталуы тиіс.
... ... ... дағдарыстан алып шығу үшін қаржылық жағдайды тұрақтандырудың ішкі және
... ... ... механизмдерінің жиынтығынан құралатын кәсіпорынды сауықтыру бойынша бизнес – жоспар
... ... ... Кәсіпорын меншікті айналым қаражаттарының жетіспеушілігін азайту мақсатында жаңа акциялар
... ... ... облигациялар шығаруы мүмкін. Бірақ жаңа акцияларды шығару олардың бағамдарының
... ... ... алып келуі мүмкін. Сондықтан батыс елдерінде көбіне облигацияларға көп
... ... ... банкроттығының алдын алу жолдарының бірі ол – акциялар бойынша
... ... ... көлемін азайту немесе төлеуден уақытша бас тарту. Бірақ бұл
... ... ... іске асыру үшін кәсіпорын акционерлерін қаржылық сауықтыру бағдарламасының
... ... ... беретіндігін және болашақта дивидендтер көле-мінің өсетендігіне сендіру қажет.
Кәсіпорынның қаржылық
... ... ... сауықтырутырудың маңызды көзі – факторинг, яғни кәсіпорынның өзінің дебиторлық
... ... ... бойынша талап ету құқықтарын банке немесе факторинг компанияларға сатуы
... ... ... табылады.
Кәсіпорынның материалдық техникалық базасын жаңартудың ең тиімді жолдарының бірі
... ... ... лизинг. Ол инвестициялаудың бір түрі болып табылады. Лизингтік операциялар
... ... ... жедел амортизацияны пайдалану өндіріс құрал-дарының оперативті түрде жаңартып отыруға
... ... ... береді.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын сауықтырудың бағытттарын қарастырайық
... ... ...
Сурет
... ... ... Қаржылық сауықтырудың негізгі бағыттары
Кәсіпорынға үлкен табыс әкелетін тиімді
... ... ... іске асыру мақсатымен кредиттер тарту да кәсіпорынды сауықтырудың негігі
... ... ... бірі болып табылады [25].
Меншікті капиталдың жетіспеушілігін азайтудың бір
... ... ... ол – оның айналымдылық жылдамдығын арттыру болып табылады.
Меншікті қаржы
... ... ... көлемін арттыру жолдары:
-тұрақты шығындар сомасын азайту
-айнымалы шығындар сомасын азайту
-жедел
... ... ... пайдалану
-пайдаланылмайтын мүліктерді сату
-сыртқы әлеуметтік және тағы да басқа бағдарламалардан
... ... ... тарту, инвестициялық белсенділікті төмендету.
Кәсіпорынды қаржылық сауықтырудың негізгі бағыттарыныың бірі
... ... ... табыстылығын арттыратын ішкі резервтерді іздеу болып табылады. Оған
... ... ... қуаттылығын толық пайдалану, өнімнің сапасы мен бәсеке қабілеттілігін арттыру,
... ... ... құнды азайту, материалдардық, еңбек және қаржы ресурстарын үнемді пайдалану
... ... ... кәсіпорынның қаржылық жағдайына әсер ететін негізгі үш проблема кездеседі:
-Төлем
... ... ... төмен болуы, яғни ақша қаражаттарының жетіспеушілігі. Бұған кәсіпорынның кредиторлар,
... ... ... және бюджет алдындағы міндеттемелерін өтеуге қаражаттарының жетіспеушілігі дәлел бола
... ... ... иелерінің мүдделерін толық қанағаттандырмау. Бұған меншік иелері алатын табыстарының
... ... ... салған салымдарына қарағанда әлдеқайда төмен болуы дәлел бола алады
-Қаржылық
... ... ... немесе қаржылық тұрақтылығының төмендеуі. Тәжірибеде қаржылық тұрақтылықтың төмен болуы
... ... ... міндеттемелерді өтеу бойынша қиыншылықтар тудыруы мүмкін, ал бұл өз
... ... ... кәсіпорынның кредиторларға тәуелді болуына алып келеді. Жоғарыда жасалынған болжамдау
... ... ... біздің кәсіпорында алғашқы екі проблеманың (өте төменгі төлем қабілеттік
... ... ... рентабельділік) қаржылық тәуелсіздігіне келсек, ол ұзақ мерзімді қарыздардың жоқ
... ... ... және кәсіпорын қызметінің негізінен меншікті капиталмен қаржыландырылуына байланысты кәсіпорын
... ... ... тәуелді емес, яғни қаржылық тұрақты. Болжамдау барысында анықталған кәсіпорынның
... ... ... тұрақтылығының әлсіз жақтары негізінен төлемқабілеттілік пен рентабельділіктің төмен болуынан
... ... ... отыр. Осыған байланысты біз кәсіпорынның қаржылық тұрақтандыру үшін төлемқабілеттік
... ... ... рентабельділікті арттыру жолдарын іздеу керек деген қорытындыға келеміз.
Кәсіпорынның төменгі
... ... ... мен рентабельділігін болжамдау кезін-де ұзақ мерзімді міндеттемелерді алу қажет
... ... ... деген сұрақ туындайды. Бір жағынан, ұзақ мерзімді міндеттемелерді пайдаланбау
... ... ... қаржылық тұрақтылығын, яғни тәуекелсіздігін білдірсе, екінші жағынан, ұзақ мерзімді
... ... ... кәсіпорынның төлемқабілеттігі мен рентабельділігін арттыруға көмектеседі. Бұл жағдайда біз
... ... ... деген екі факторлы моделіне тоқталып кеткен жөн. Бұл модельдің
... ... ... қағидаты - тәуекелсіз табыс та жоқ. Яғни тәуекел мен
... ... ... қолайлы қатынасын тапқан жөн. Алайда қарыз қаражаттарын пайдалану қажеттілігі
... ... ... егер кәсіпорын өз пайдасын өзін-дік құнды төмендету негізінді арттырса.
Сонымен
... ... ... қаржылық жағдайын жақсартудың бірнеше жолдарын атап көрсетуге болады: өзіндік
... ... ... азайту қажет. Ол үшін өзіндік құнға факторлық болжамдау жасау,
... ... ... өсу себептерін анықтау және азайту жөнінде шаралар қолдану қажет.
... ... ... еңбек және қаржылық ресурстарының тиімді пайдалануына көп көңіл бөлу
... ... ... көзі меншікті капитал болып табылатын капитал салымдарын азайту не
... ... ... ұзақ мерзімді қарыз қаражаттарын немесе лизингті пайдалану.
Капитал салымдарын белгілі
... ... ... уақытқа дейін қысқарту пайда алуға мүмкіндік береді, алайда бұл
... ... ... салымынан мәңгі-бақиға бас тарту қажет екендігін білдірмейді. Сондықтан ол
... ... ... кәсіпорын ұзақ мерзімді несиелер алуы немесе лизингті пайдалануы қажет.
... ... ... қатар жаңа техникалар енгізу, ғылыми–зерттеу, тәжірибелі–конструкторлық және технологиялық жұмыстар
... ... ... ұмытпаған жөн. Бұл өндірістік шығындардың азаюына септігін тигізіп, кәсіпорын
... ... ... арттырады.
Жоғарыда айтылғандарға қосымша кәсіпорынның өндірістік қуаттылығына болжамдау жасау, олардың
... ... ... % пайдаланылуын қамтамасыз ету және олардың қолданылмайтын бөлігін сату
... ... ... жалға беру қажет. Сонымен қатар жоспар-лардың жасалуы мен орындалуына
... ... ... көңіл бөлген жөн.
ҚазАқпарат - Қордың маусымдық түгесілуіне
... ... ... Наурыз мейрамына орай сұраныстың артуына байланысты ағымдағы аптада көкөніс
... ... ... тағы да қымбаттай түсті, деп хабарлайды ҚазАқпарат «Қазагроинновация» акционерлік
... ... ... сілтеме жасап. Шымкентте көкөніс бағасы - 41 пайызға өссе,
... ... ... - 26 пайызға, Қарағандыда - 23 пайызға, Таразда
... ... ... пайызға, Петропавлда 11 пайызға қымбаттап отыр. Петропавлда өнімнің
... ... ... әкелінуіне байланысты қызанақтың көтерме бағасы арзандағанымен, халық тарапынан сұраныстың
... ... ... бөлшек бағаның көтерілуіне себеп болған. Республиканың кейбір қалаларында пияз,
... ... ... және сәбіздің бағалары көтеріліп отыр. Атап айтқанда, Астанада пияздың
... ... ... 14 пайызға, қырыққабақтың бағасы -13 пайызға қымбаттады. Ал Петропавл
... ... ... Қарағандыда қой етінің бағасы біршама арзандады. Сондай-ақ, ұсыныстың маусымдық
... ... ... байланысты сүт, қаймақ және сарымай бағасы да арзандай түскен.
Мал
... ... ... саласын дамыту үшін жаңа бағытта салалық заңнама базасын жетілдіру
... ... ... оларды халықаралық нормалармен үйлестіру, өндірістік негізде жұмыс атқаратын, мал
... ... ... өнімдерін ішкі және сыртқы нарыққа тұрақты шығарып отыратын мамандандырылған
... ... ... және ірі шаруашылықтарды құру, мал шаруашылығы өнімдерінің қауіпсіздігін қамтамасыз
... ... ... мен мал азығы қорын күшейту жөнінде кешенді іс-шаралар жүргізілуде.
... ... ... қатар ынталандыру шараларын әзірлей отырып, саланы ірілендіруге, оны өндірістік
... ... ... қою арқылы малдың генетикалық әлеуетін жоғарылатуға бағытталған мемлекеттік қолдаудың
... ... ... және айқын тетіктері жасалған.
Осыған орай, Ауыл шаруашылығы министрлігі, “Қазагроинновация”
... ... ... және “Мал шаруашылығы мен ветеринариясының ғылыми-инновациялық орталығы” ЖШС бизнес
... ... ... қоғамдық бірлестіктердің, ғылыми және мемлекеттік ұйымдардың өкілдерінің
... ... ... ұйымдастыру арқылы мал шаруашылығы саласының жағдайын жан-жақты қарастыру, болашақ
... ... ... анықтау ісі өзекті бола түскендей.
Аталып өткен
... ... ... түрлері мен олардың көздерінің ауыл шаруашылығы кәсіпорындары үшін маңыздылығы
... ... ... өндірістік бағытына байланысты әртүрлі болғанымен, сүт-ет бағытындағы шаруашылықтар
... ... ... ең маңызды көзі ретінде өнім бағасын көрсетеді, себебі
... ... ... шаруашылығы өнімдері нарығында бағаның маусымдық құбылуы айқын байқалады.
... ... ... шаруашылығы өнімдерінің бағаларының тұрақсыздығы сала өнімдеріне сұраныс
... ... ... ұсыныстың икемсіздігімен, өндіріс көлемі мен бағаның маусымдық сипатымен
... ... ... Сұраныс пен ұсыныстың салыстырмалы түрдегі елеусіз өзгерісінің өзі бағаның
... ... ... өзгеруіне алып келеді. Мал шаруашылығы өнімдерін өндірушілер өндіріс циклының
... ... ... байланысты сұраныс пен ұсыныстың өзгерісіне, оның нәтижесінде туындайтын баға
... ... ... жылдам икемделе алмайды. Сонымен қатар, елімізде «өндіріс-сату-өңдеу» үрдістерінің
... ... ... тізбегінде тауар өндіруші бағасы мен өңдеуші кәсіпорындардың сатып
... ... ... бағасы, өнімді соңғы тұтынушы сатып алатын баға арасында үлкен
... ... ... байқалады. Мал шаруашылығының негізгі өнім түрлерінің бөлшек саудадағы бағасы
... ... ... бағадан орта есеппен алғанда 60%-ға жоғары болса,
... ... ... алшақтық сүт өндірісінде 2 еседен астам. Мұндай жағдай
... ... ... алдымен тауар қозғалысында сауда-делдалдық құрылымдардың санының артықшылығымен, өнімді
... ... ... мен сақтауға кететін шығындардың жоғары болуымен байланысты. Мұның барлығы
... ... ... өнім бағасының жоғарылап, пайданың негізгі бөлігінің айналыс сферасында қалып
... ... ... ықпал етеді, демек баға қалыптастыру жүйесі соңғы өнім бағасының
... ... ... ықпал етуге бағытталмаған. Сауда саласында бөлшек сауда бағалары реттелмейді
... ... ... олар бір сауда орнының өзінде елеулі ерекшеленеді. Сонымен
... ... ... мал шаруашылығы өнімдерінің импорттық бағаларының фермерлік бағадан төмен болуына
... ... ... көтерме құрылымдар үшін импорттық өніммен сауда жасаған тиімді. Осы
... ... ... Отандық мал шаруашылығы өнімдерін өткізуде қиыншылықтар тудырып, нарықта импорттық
... ... ... үлесінің өсуіне өзіндік ықпалын тигізіп отыр.
Қазіргі күні елімізде
... ... ... шаруашылығы тауар өндірушілерінің табысын қолдау мақсатында өсімдіктер мен малдарды
... ... ... шараларына, элиталы тұқым шаруашылығы мен асыл тұқымды мал шаруашылығын
... ... ... мемлекеттік қолдау көрсетіледі, жанар-жағар май, тыңайтқыш алуға кеткен шығындардың
... ... ... бөлігі мемлекеттік бюджет есебінен өтеледі. Бірақ, қазіргі уақытта Қазақстан
... ... ... Үкіметінің аграрлық өндірістің тәуекелділігін ескере отырып ауыл шаруашылығы өндірісін
... ... ... көлемде бағалық қолдау саясаты жоқ.
Осындай жағдайда ауыл шаруашылығы нарығында
... ... ... басқарудың мемлекеттің қатысуынсыз жүзеге асырылатын, тиімді және ауыл кәсіпкерлеріне
... ... ... басқару үрдісін адекватты ұғынуға мүмкіндік беретін құралдарын
... ... ... ұсыну мәселесі туындап отыр. Оған жауап ретінде
... ... ... өнімді сату көлемін уақыт бойынша оңтайландыруды атап өтуге болады.
... ... ... ауылшаруашылық дақылдарының көбінің нарығына бағаның маусымдық құбылуы тән,
... ... ... саладағы өндірістің өзі маусымдық сипатқа ие. Мұндай жағдайда
... ... ... ауылшаруашылық кәсіпорнының табысын өнім бағасының динамикалық ерекшеліктерін максималды ұтымды
... ... ... ескеретін нарықтық стратегиялар арқылы барынша жоғарылатуға ұмтылу қажет. Ол
... ... ... ауылшаруашылық дақылдары нарығындағы баға тұрақсыздығын ескере отырып өнімді сақтау
... ... ... сату саясатын оңтайландыру есебін шешу керек. Бұл мәселе бір
... ... ... жеңіл болып көрінгенімен, өте күрделі мәселе болып саналады.
... ... ... өнімді жинау кезеңі аралығындағы уақытта өнім бағасы тұрақты болмайды,
... ... ... үнемі құбылып тұрады. Ұзақ уақыт бойы сақтауға келетін астық,
... ... ... кейбір көкөніс түрлері секілді ауыл шаруашылығы өнімдері үшін
... ... ... есеп өнім жиналғаннан кейінгі кезеңде дайын өнім қорын басқару
... ... ... болып саналады. Ал өнімі негізінен сақтауға келмейтін мал шаруашылығында
... ... ... өнімді өткізуді басқару есебі өндірістің өзін уақыт бойынша жоспарлауға
... ... ... қатысты. Мал шаруашылығы өнімдері нарығына тән осындай ерекшеліктерді ескере
... ... ... жыл маусымдары бойынша сүт өндіру жоспарын оңтайландыруға бағытталған
... ... ... сүт өндіруді жоспарлаумен байланысты басқару шешімдерін қабылдауда маңызды
... ... ... ие екі негізгі фактор: сүт өнімдері нарығына тән
... ... ... анықсыздығы мен кәсіпкердің шаруашылық (кәсіпкерлік) қызметте
... ... ... шаруашылығы өнімдері мен ауыл шаруашылығы ресурстарының бағасының анықсыздығына
... ... ... туындайтын тәуекелге қатынасы ескерілмеген. Мал шаруашылығы саласының аталып өткен
... ... ... өнімді өткізу саясатын оңтайландыру есебін шешуде тәуекелді есепке алудың
... ... ... әдістемелерін қолдануды көздейді.
3.2 Қазагроинновация» АҚ-ның қаржы ағымын жоспарлау мен
... ... ... жетілдіру
Біз “Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын болжамдау” параграфында кәсіпорынның жалпы қызметінің
... ... ... қанағаттандыратындықтай екенін анықтадық.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы - бұл тәуекелділіктің мүмкін
... ... ... деңгейінде төлем қабілеттілігі мен несие қабілеттілігін сақтай отырып, табысты
... ... ... негізінде қаржыны тарату мен пайдалану арқылы кәсіпорынның дамуын көрсететін
... ... ... реурсының жағдайы. Ол өндірістің тиімділігімен, сондай-ақ кәсіпорын қызметінің қорытынды
... ... ... тығыз байланысты. Өндіріс көлемінің азаюы, өнімнің өте жоғарғы
... ... ... құн кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығының төмендеуіне алып келеді. Оған
... ... ... ішкі және сыртқы факторлар әсер етеді.
Ішкі факторлар кәсіпорынның өзінің
... ... ... ұйымдастыруына байланысты болады, ал сыртқы факторлар кәсіпорын еркіне бағынышты
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ішкі факторларды қарастырайық. Кәсіпорынның тұрақтылығы ең бірінші өндіріс шығындарымен
... ... ... байланысқан өндірілген өнім мен көрсетілген қызметтің құрамы мен құрылымына
... ... ... Сондай-ақ, тұрақты және айнымалы шығындар арасындағы қатынас маңызды болып
... ... ... өндірілетін өнім және өндіріс технологиясымен тығыз байланысқан қаржылық тұрақтылығының
... ... ... факторларының бірі - активтердің тиімді құрамы мен құрылымы, сондай-ақ
... ... ... басқару стратегиясын дұрыс таңдап алуы болып табылады. Ағымдағы активтерді
... ... ... өнері - кәсіпорын шотында оның ағымдағы жедел қызметі үшін
... ... ... болатын қаржының ең төменгі сомасын ұстаудан тұрады.
Қаржылық тұрақтылықтың ішкі,
... ... ... факторларының бірі - бұл қаржы ресурстарының құрамы(мен құрлымы, оларды
... ... ... стратегиясы мен тактикасының дұрыс таңдалып алынуы. Кәсіпорынның өз қаржы
... ... ... соның ішінде таза табысы қаншалықты көп болса, соншалықты ол
... ... ... жайлы сезіне алады.
Сонымен бірге тек таза табыстың көлемі ғана
... ... ... сонымен қатар оны тарату құрылымы, әсіресе өндірісті дамытуға бағытталған
... ... ... де өте маңызды болып табылады.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығына қарыздық капиталдар
... ... ... тигізеді. Кәсіпорын ақша қаражаттарын қаншалықты көп тартатын болса, оның
... ... ... мүмкіндіктері де соншалықты жоғары болады, алайда, соны-мен бірге қаржылық
... ... ... те өседі - яғни кәсіпорын өз кредиторларымен уақытында есептесе
... ... ... ма, жоқ па - деген қауіп туады.
Және де
... ... ... жерде кәсіпорынның төлеу қабілеттілігінің қаржылық кепілінің бір түрі ретінде
... ... ... үлкен роль берілген.
Жоғарыда айтылғандарды қорыта келе, кәсіпорынның қаржылық тұрақты-лығына
... ... ... ететін мынадай ішкі факторларды атап көрсетуге болады:
•кәсіпорынның салалық топқа
... ... ... өнімнің (жұмыс, қызмет) құрылымы және оның жалпы төлем қабілеттілігі
... ... ... сұраныстағы үлесі;
•төленген жарғылық капиталдың мөлшері;
•шығындардың көлемі, олардың ақшалай табыспен
... ... ... динами-касы;
•қорлар мен резервтерді, олардың құрамы мен құрылымын қоса алғандағы
... ... ... пен қаржы ресурстарының жағдайы;
•кәсіпорындарды басқару тиімділігі.
Сыртқы факторларға шаруашылық жүргізудің
... ... ... жағдайының әсері, қоғамда үстемдік етуші техника мен технология, төлеу
... ... ... бар сұра-ныс және тұтынушылар табысының деңгейі, ҚР үкіметінің салық
... ... ... несие саясаты, кәсіпорынның қызметін бақылау жөніндегі заң актілері, сыртқы
... ... ... байланыс және тағы басқалар жатады.
Кәсіпорын басшылығына қаржылық тұрақтылықты жетілдіру
... ... ... мы-найдай ұсыныстар жасауға болады: ол негізінен жалпы активтердің құрастыру
... ... ... сомасындағы меншікті капиталдың үлесін арттыруға негізделеді.
Меншікті капиталдың рентабельділігін арттыру
... ... ... қарыз қаражат-тарын тарту қажет. Ал қарыз қаражаттарының негізгі көзі
... ... ... коммерциялық және банктік несиелер болып табылады.
Кәсіпорынның іскерлік белсенділігін болжамдау
... ... ... оның өз ресурстарын тиімді пайдаланатындығын көрсетті.
Кәсіпорынның іскерлік белсенділігі қаржылық
... ... ... ең алдымен оның қаражат айналымының жылдамдығымен көрінеді. Іскерлік белсенділікті
... ... ... кәсіпорынның өз қаражатын қаншалықты тиімді пайдаланғанын анық-тауға мүмкіндік беретін,
... ... ... қаржылық айналымдылық коэффициенттердің деңгейі мен қозғалысын зерттейді.
И.А.Бланк өз еңбегінде
... ... ... белсенділікті арттырудың мынадай жолда-рын атап көрсетеді:
1. Айналымдағы табыстың үлесін
... ... ... яғни бұл негізінен шығындарды азайтуға бағытталады. Осы мақсатта шығындардың
... ... ... үнемі бақы-лау жасалынып отырады.
2. Активтердің айналымдылық жылдамдылығын арттыру, яғни
... ... ... қызметінің рентабельділігін арттыру болып табылады.
Жүргізген болжамдау қорытындылары кәсіпорын қызметінің
... ... ... екенін анықтады . Өйткені кәсіпорын болжамдау жүргізілген уақытта таза
... ... ... таппай отыр. Бірақ та уақыт өте келе кәсіпорынның шығындылығы
... ... ... да болса азаюда екенін айтпай кетуге болмайды.
Кәсіпорын активтері рентабельді
... ... ... үшін ең бірінші табыс табуы және оны арттыруға тырысуы
... ... ... Сатудан түскен түсімді арттыру үшін және қо-сымша пайда алуы
... ... ... бөлшектеп сату желісіне көп көңіл бөлген жөн.
Сонымен қатар кәсіпорын:
-өнімнің
... ... ... құнының құрылымын қайта қарап, шығындардың артуының себептерін анықтап, оларды
... ... ... жолдарын іздеу қажет.
-баға саясатын өзгертуі қажет, яғни өнім бағасына
... ... ... рентабельділіктің пайыздық мөлшерін арттыру.
Өнімнің өзіндік құны-кәсіпорын қызметінің маңызды көрсеткіші
... ... ... та-былады.
Соңғы жылдары өнімді өндіру мен сату шығындарының өсуі байқалады.
... ... ... құнның өсуіне шикізаттардың, материалдардың, көлік қызметтеріне та-рифтердің қымбаттауы алып
... ... ... Қайта бағалаумен байланысты Негізгі құ-ралдардың амортизациялық аударымдар сомасының артуы,
... ... ... бойынша шығындардың артуы жалпы шығындардың артуының негізгі себептері болып
... ... ... қызметінің тиімділігін арттырудың ең бір маңызды жолы - өзін-дік
... ... ... азайту болып табылады. Өнімнің өзіндік құнын төмендетудің бірден бір
... ... ... - өндірілетін өнімнің көлемін арттыру болып табылады, өйткені бұл
... ... ... өнім бірлігіне келетін тұрақты шығындардың мөлшері азаяды.
Өнім өндірудің қандай
... ... ... өткізуден түскен табыс өнімнің толық өзіндік құнына тең болатын
... ... ... табыс та, шығын да болмайтын өткізудің қауіпті көлеміне қалай
... ... ... жеткізеді деген сұрақ туады. Егер өнімді өткізуден алынған нақты
... ... ... оның толық өзіндік құнынан жоғары болса, онда кәсіпо-рын ұшрайды.
... ... ... кәсіпорын қызметінің тиімділігін арттыру мақсатын-да көптеген кәсіпорындарда “рентабельділік шегі”
... ... ... атпен белгілі әдіс қол-данылады.
Оның негізгі мақсаттары:
- Өндірістің қаупі көлемін
... ... ... Өнім өткізуден түскен табыстың қаупті көлемін анықтау;
- Тұрақты шығындардың
... ... ... деңгейін есептеу;
- Өткізудің қаупті бағасын есептеу болып табылады.
“Рентабельділік
... ... ... – кәсіпорынның қаржылық жағдайын оңтайландыру-дың маңызды бағыттарының бірі болып
... ... ... Сонымен қатар оны өнімнің рентабельді ассортиментін қалыптастыруда, баға белгілеуде
... ... ... тиімді баға саясатын әзірлеуге пайдалануға болады.
Осылайша, бұл іс-шараны жүргізу
... ... ... кәсіпорын үшін өндірістің қаупті көлемін анықтауға және өткізудің қаупті
... ... ... есептеуге өте қажетті болып табылады.
Бизнестi жүзеге асыру барысында, әрине,
... ... ... сұрақтарға бизнес – жоспарда жауап табыла бермейдi, бұл жағдайда
... ... ... бизнесмен, кәсiпкер туындаған мәселенi терең зертеп, талдап ең
... ... ... және қолайлы вариантты (шешiмдi) өзi таңдап табу керек.
... ... ... бизнес – жоспар ең тиiмдi шешiмдi iздестiруде, табуда және
... ... ... кезiнде көмекшi құрал болып табылады, сонымен қатар бизнестi ұйымдастыруда
... ... ... жiберуге жол бермейдi.
Кәсіпорынның іскер белсенділігі қаржылық аспекте ең алдымен
... ... ... қаражат айналымының жылдамдығында көрсетіледі. Іскер белсенділікті талдау, кәсіпорын өз
... ... ... қаншалықты тиімді қолданатынын анықтауға мүмкіндік беретін айналымдылықтың әр түрлі
... ... ... коэфициенттерінің деңгейі мен серпінің зерттеуге байланысты[24, 14б].
Кәсіпорынның қаржылық жағдайы
... ... ... жиналған қаржы қаншалықты тез нақты ақшаға айналса, соған тікелей
... ... ... болады.
Активтердің жеке түрлерінде айналымның түрлі жылдамдығы, яғни олардың ақша
... ... ... айналу жылдамдығы бар. Қаржының айналымда болу ұзақтығы сыртқы және
... ... ... сипаттағы әр түрлі бағыттағы бір қатар факторлардың жиынтық ықпал
... ... ... анықталады. Алғашқылардың қатарына кәсіпорынның қызмет ортасын жатқызу қажет. (өндірістік,
... ... ... делдал және басқалар), мысалға салалық, машина жасау зауыты мен
... ... ... зауытының айналымдылығы түрлі объективті болатыны күмән тудырмайды; Кәсіпорын ауқымы,
... ... ... жағдайларда шағын кәсіпорындардағы қаржы айналымдылығы ірі кәсіпорындардан айтарлықтай жоғары-кәсіпорынның
... ... ... осында жатыр. Сонымен қатар, қаржы айналымының жылдамдығын көбейту өзге
... ... ... жағдайларда кәсіпорынның әлеуетін көтеруді көрсетеді.
Іскер белсенділік коэффиценті компания өз
... ... ... қаншалықты тиімді басқаратынын анықтауға мүмкіндік береді. Қаржылық талдауда мына
... ... ... әсіресе жиі қолданылады.
• Тауарлы материалдық босалқы қорлардың айналымдылық коэффициенті және
... ... ... орташа ұзақтығы.
• Дебиторлық берешектің айналымдылық коэффициенті және айналымның күндердегі орташа
... ... ... кезеңнің ұзақтығы
• Қаржылық кезеңнің ұзақтығы
• Тіркелген активтердің айналымдылық коэффициенті және орташа
... ... ... ұзақтығы
• Тіркелген активтердің айналымдылық коэффициенті
Қорытынды
Жұмыс барысында жүргізілген зерттеулердің нәтижесі ғылыми-қолданбалы
... ... ... тәжірибелік маңызға келесідей қорытындылар жасауға мүмкіндік береді:
1. Экономиканың
... ... ... салаларына қарағанда ауыл шаруашылығында тәуекел факторларының ықпалы жоғары. Өндірілетін
... ... ... күтілетін нарықтық бағасы мал шаруашылығы өнімдерін өндірушілер үшін
... ... ... басты тәуекел көздерінің бірі болып саналады. Мал
... ... ... өнімдерінің бағаларының тұрақсыздығы, бағаның маусымдық сипаты жағдайында
... ... ... бағасының динамикалық ерекшеліктерін максималды ұтымды ескеретін нарықтық стратегиялар
... ... ... ауылшаруашылық кәсіпорнының табысын жоғарылатуға болады. Бұл аграрлық
... ... ... бағалардың динамикасының ерекшелігі, бірінші кезекте, олардың маусымдық сипаты тек
... ... ... көзі ғана емес, өнімді сату саясатын шебер басқарған жағдайда
... ... ... табыстылығын арттырудың, оның экономикалық тиімділігін жоғары деңгейде ұстаудың көзі
... ... ... бола алатынын дәлелдейді.
2. Аграрлық сектордағы экономикалық қатынастардың ерекшеліктері
... ... ... шаруашылығының саласы ретінде мал шаруашылығындағы бағалық қатынастардың уақыттағы дамуына
... ... ... тигізеді. Маусымдылықтың мал шаруашылығында, әсіресе, сүт өндірісінде алатын орны
... ... ... ол өнімнің ұсынысы мен осы өнімге сұраныстың икемсіздігімен
... ... ... Республика деңгейінде сүт бағасының нақты деңгейінің теңестірілген деңгейден ауытқуында
... ... ... құбылулардың үлесі 31,6% болды, демек сүт өндірісінің маусымдылығы сүт
... ... ... бағаның динамикалық ерекшеліктерін анықтайтын негізгі фактордың бірі болып
... ... ... алады.
3. Қатар деңгейлері арасында байланыстың бар жоғын, байланыс бар
... ... ... оның тығыздығы мен маңыздылығын және осы байланыстың орта
... ... ... қанша уақыт бойы байқалатындығын анықтауда динамика қатарының соңғы деңгейлері
... ... ... алдыңғы деңгейлері арасындағы байланысты зерттеудің теориялық, әрі тәжірибелік
... ... ... зор. Ақмола облысындағы сүт өндіру көлемі мен Астана қ.
... ... ... бағасының автокорреляциялық функцияларын талдау сүт өндірісінің көлемінде 6
... ... ... сайын қайталанып отыратын, ал сүт бағасында 4-5 айда қайталанып
... ... ... құбылу бар екендігін көрсетті.
4. Ірі қара мал шаруашылығы өндірісін
... ... ... байланысты тиімді басқару шешімдерін қабылдауда өнім өндірісінің
... ... ... және ұйымдастыру-экономикалық ерекшеліктерін түсіну мен есепке алу үлкен
... ... ... ие. Олардың қатарына мал басының тұқым қуалаушылық ерекшеліктері, малдың
... ... ... табынды ұстау ортасының жағдайы, сиырлардың төлдеу маусымы және
... ... ... өнімдерінің маусымдық бағалары және т.б. факторлар жатады.
5. Тәуекелді есепке
... ... ... отырып өнімді өткізу саясатын оңтайландырудың диссертациялық жұмыста дайындалған үлгісін
... ... ... шешуде оңтайлылық критерийі ретінде пайдалылықтың кепілдендірілген эквивалентінің максимумы алынды.
... ... ... формализациялау үшін логарифмдік функция алынып, оның аргументі ретінде
... ... ... және сүт өнімдерін өндіру мен сатудан алынған пайда сомасы
... ... ... Өйткені тәуекел жағдайында шешім қабылдау барысында кәсіпорынның максималды
... ... ... алуға деген ынтасы ғана емес, сонымен қатар оған қол
... ... ... кепілдендірілген деңгейі де ескерілуі тиіс.
Бұл практика жұмысында кәсіпорынның қаржылық
... ... ... болжамдау және оны жақсарту жолдары қарастырылды. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын
... ... ... қаржы менеджментінің ажырамас құрамдас бөлігі болып табылады.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын
... ... ... нәтижелері бойынша кәсіпорында қалыптасқан жағымды және жағымсыз құбылыстар туралы,
... ... ... қызметінің мықты және әлсіз жақтары туралы, сонымен қатар олардың
... ... ... себеп болған факторлар жөнінде қорытынды жасауға болады. Қаржылық талдаудың
... ... ... туралы ақпаратқа тек ішкі субъектілер (меншік иелері, басқарушылар, жұмысшылар)
... ... ... емес, сонымен қатар сыртқы субъектілер ( жабдықтаушылар, инвесторлар, кредиторлар
... ... ... тағы басқалар) де қызығушылық білдіреді. Сыртқы субъектілер болжамдау нәтижелерін
... ... ... уақытта субъектілер болса оны қалыптасқан қаржылық жағдайды тұрақтандыруға және
... ... ... жоғары деңгейде ұстап тұруға пайдаланады.
Аяқтай келе істелінген жұмыстар бойынша
... ... ... жасау қажет. Практика жұмысының бірінші бөлімінде кәсіпорынның қаржылық жағдайын
... ... ... теориялық негіздеріне зерттеу жасалынған болатын.
Нарықтық қатынастары жағдайында кәсіпорыннын қаржылық
... ... ... болжамдаудың маңызы өте зор. Кәсіпорынның қаржы жағдайы осы кәсіпорынның
... ... ... бір кезеңдегі қаржылық тұрақтылығын және оның өз шаруашылық қызметін
... ... ... жүргізуі мен өзінің қарыз міндеттемелерін уақтылы өтеуі үшін қаржы
... ... ... қамтамасыз етілуін көрсетеді.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын болжамдаудың ақпараттық негізі қаржылық
... ... ... беру болып табылады.
Екінші бөлімде «Казагроинновация» компаниясының қаржылық жағдайына болжамдау
... ... ... Яғни кәсіпорынның мүліктік жағдайына, төлем қабілеттілігімен өтімділігіне, қаржылық тұрақтылығына
... ... ... табыстығына мен іскерлік белсенділігіне болжамдау жүргізілді. Болжамдау нәтижесінде келесі-дей
... ... ... анықталды:
Кәсіпорынның мүліктік жағдайы тұрақсыз, яғни ол жыл соңына 3%-ға
... ... ... Негізгі құралдардың активтердің жалпы сомасындағы үлесі 18%-ға төмендесе, айналымнан
... ... ... активтердің үлесі 11%-ға төмендеді.
Кәсіпорынның негізгі проблемаларының бірі - төменгі
... ... ... қабілеттілік пен өтімділік болып табылады. Кәсіпорынның баланс құрылымы нашар
... ... ... келеді және ақша қаражаттарының өте тез өзгеруіне душар.
Қаржылық тұрақтығы
... ... ... кәсіпорын сыртқы қарыз көздерінен тәуелсіз. Оған ұзақ мерзімді міндеттемелердің
... ... ... болуы дәлел бола алады.
Кәсіпорынның тағы бір негізгі проблемаларының бірі
... ... ... оның рентабельсіздігі. Ағымдағы жылы сатуан түскен түсім артқанына қарамастан
... ... ... шығын шегуде. Жалпы табыстың азаюы өндіріс рентабельділігінің төмендеге ні-мен
... ... ... соған қатысты шығындардың өсуімен түсіндіріледі.
Үшінші бөлімде кәсіпорынның қаржылық жағдайын
... ... ... жөнінен ұсыныстар жасадық. Кәсіпорыннның қаржылық жақсарту бойынша іс-шаралар негізгі
... ... ... проблеманы шешуге бағытталады: кәсіпорын активтерінің өтімділігін арттыру, қаржылық тұрақтылықтың
... ... ... іскерлік белсенділіктің көрсеткіштерін ағымдағы деңгейде сақтау және кәсіпорынды қызметінің
... ... ... арттыру.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын болжамдаудың логикалық жалғасы оның қызметінің тиімділігін
... ... ... тұру және кемшіліктерін жою бойынша іс- шаралар дайындау болып
... ... ... Кәсіпорынды қаржылық сауықтыруда ішкі және сыртқы көздер пайдаланылуы мүмкін.
Сыртқы
... ... ... жаңа акциялар мен облигациялар шығару, дәрменсіз кә-сіпорындардың басқа кәсіпорындармен
... ... ... банктік несиелер мен дота-циялар, лизинг, факторинг, дивидендтер төлеуді уақытша
... ... ... жатады. Ал қаржылық жағдайды сауықтырудың ішкі көздеріне өнімдердің
... ... ... мен бә-секе қабілеттілігін арттыру, өнімнің өзіндік құнын төмендету, тұрақты
... ... ... мөлшерін азайту, өндіріс қуаттылығын толық пайдалану және пайдаланылмайтын активтерді
... ... ... болып табылады.
Болжамдау нәтижелері кәсіпорында негізгі проблеманы анықтады: төлем қабілетсіздік
... ... ... рентабельсіздік.
Осы проблеманы шешуде мен екі әдісті ұсындым:
Бірінші әдіс
... ... ... млн. теңгені қысқа мерзімді міндеттемелерден ұзақ мерзімді міндеттемелерге ауыстыруды
... ... ... Бұл меншікті айналым қаражатта-рының 15000 мың теңгеге артуына және
... ... ... өтімділік коэффициентінің 1,5 пунктке, аралық өтімділік коэффициентінің 0,7 пунктке,
... ... ... өтімділік коэффициентінің 0,1 пунктке өсуіне алып келді.
Екінші әдіс тауарлы-материалдық
... ... ... көлемін 25 млн. теңгеге азайтып, оларды ақша қаражаттарына аударуды
... ... ... Бұл аралық өтімділік коэффициентінің 0,42 пунктке, абсолюттік өтімділік коэффициентінің
... ... ... пунктке өсуіне алып келді.
Екі әдісті қатар пайдалану меншікті айналым
... ... ... 15000 мың теңгеге артуына және ағымдағы өтімділік коэффициентінің 1,5
... ... ... аралық өтімділік коэффициентінің 1,42 пунктке, абсолюттік өтімділік коэффициентінің 0,8
... ... ... өсуіне алып келді.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1 Сейітқасимов Ғ.С. Ақша,
... ... ... банктер. Оқулық – Алматы: «Экономика», 2006–480 б
2 Ғ.С. Сейітқасымов,
... ... ... Маулетов, А.А. Мусина С 28 Банковское дело: Курс лекций
... ... ... Астана: Изд КазУЭФИ МТ, 2008-243 с
3 Деньги, кредит,
... ... ... / Под.ред. Сейткасимова Г.С. – Алматы: Қаржы Қаражат,
... ... ... – 416 с
4 Ютиш В.М. Банки и банкиры
... ... ... – Алматы, 2004- 901 с
5 Банковское дело: Настольная
... ... ... банкира / Под Науч редакцией Абишева А.А. – Алматы:
... ... ... 2007- 382 с
6 Макроэкономические оспекты реформирования финансово
... ... ... кредитной системы за годы независимости Казахстана: предпосылки, тенденций и
... ... ... развития. Моногр – Астана: Изд Каз УЭФМТ, 2011 –
... ... ... с
7 Долан Э. Дж., Кэмпбелл К.Д., Кэмпбелл Р.Дж.
... ... ... банковское дело и денежно- кредитная политика: пер. с
... ... ... В. Лукашевича и др. / Под общ редакций В.Лукашевича-
... ... ... 1991 – 448 с
8 Сапарова Б.С. Финансовый менеджмент:
... ... ... – Алматы: Экономика – 462 с
9Мендалиева С.И. Финансовый менеджмент:
... ... ... пособие – Астана: Изд Каз УЭФМТ, 2010 – 278
... ... ... Нурумов А.А. Шоимбаева С.А. Салық салу: Оқу құралы
... ... ... Астана Қаз ЭҚХСУ. БПО. 2009 – 546 б
11
... ... ... А.А. Налоги и финансы рыночной экономики. Астана Елорда,
... ... ... Мельников В.Д. Основы финансов – Алматы 2005
13 Сапарова
... ... ... Финансовый менеджмент: Учебник – Алматы: Экономика – 462 с
14
... ... ... К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын болжамдау
... ... ... Оқу құралы. – Алматы: Экономика. 2001 ж.
15 Шеремет А.Д.,
... ... ... Р.С. Методика финансового анализа. - М.: ИНФРАМ, 1995.
16 Русак
... ... ... Анализ финансового положения предприятия. В учебнике «Анализ хозяйственной деятельности
... ... ... промышленности». Под общ. ред. В.И. Стражева - Минск: Высшая
... ... ... 1995.
17 Радионова В.М., Федотова М.А. Финансовая устойчивость предприятия в
... ... ... инфляции. — М.: Изд-во «Перспектива», 1995.
18 Крейнина М.Н. Анализ
... ... ... состояния и инвестиционной привлекательности акционерных обществ в промышленности, строительстве
... ... ... торговле. - М.: АО «ДИС», «МВ-Центр», 1994.
19 Ковалев А.И.,
... ... ... В.П. Анализ финансового состояния предприятия. - М.: Центр экономики
... ... ... маркетинга, 1995.
20 Балабанов И.Т. Анализ и планирование финансов хозяйствующего
... ... ... Учебн. пособие. - М: Финансы и статистика, 1994.
21 Бухгалтерско-аудиторский
... ... ... ( Книга предпринимателя. Книга бухгалтера. Книга аудитора ) /
... ... ... Рубин Ю.Б., Сол-даткин В.И. - М.: «ОМИНТЭК», 1994.
22 Артеменко
... ... ... Беллендир М.В. Финансовый анализ: Учебное пособие. — Издательство «ДИС»,
... ... ... и У, 1997.
10 Маркарьян Э.А., Герасименко Г.П. Финансовый анализ
... ... ... «ПРИОР», 1996.
23 О бухгалтерском учете. Указ Президента Республики Казахстан,
... ... ... силу Закона, от 26 декабря 1995 г., №2732.
24 Стандарты
... ... ... учета. Национальная комиссия Республики Казахстан. - Алматы,1996.
25 Бухгалтерский анализ:
... ... ... с англ. - К.:Торгово-издательское бюро ВНУ, 1993.
26 Введение в
... ... ... дело: Пер. с англ.: — К.: Торгово-издательское бюро ВНҮ,
... ... ... Руководство по финансовому учету, отчетности и аудиту. Первая редакция
... ... ... и операционный отдел учета и отчетности. Всемирный банк, январь
... ... ... Методические рекомендации по составлению финансовой отчетности. Утверждены директором Департамента
... ... ... бухгалтерского учета и аудита. Министерства финансов Республики Казахстан 21.05.97
... ... ... №7 /Бюллетень бухгалтера. 1997., №29.
29 Анализ хозяйственной деятельности в
... ... ... Учебник ІИ.А. Богдановская, Г.Г. Виноградов, О.Ф. Моргун и др:.
... ... ... ред. В.И. Стражева. - Минск: Высшая школа, 1995.
30 Ефимова
... ... ... Как анализировать финансовое положение предприятия (практическое пособие). — «Бизнес-школа»,
... ... ... 1994.
31 Лоханина И.М., Золкина З.К. Основы анализа финансового состояния
... ... ... Учебное пособие. - Ярославль, 1993.
32 Андреев В.А. Практический аудит.
... ... ... пособие/.- М.: Экономика, 1994.
33 Ковалев В.В. Финансовый анализ: Управление
... ... ... Вы-бор инвестиций. Анализ отчетности. — М.: Финансы и статистика,
... ... ... Финансовый менеджмент: теория и практика: Учебник /под. ред. Е.С.
... ... ... — М.: изд-во «Перспектива», 1996.
35 Чечета А.П. Анализ финансового
... ... ... предприятия. /Бухгалтерский учет. 1992 г., №5.
36 Ковалев В.В. «Практикум
... ... ... анализу и финансовому менеджменту». -
Москва, Финансы и статистика, 2006.
37
... ... ... И. «Использование финансового анализа для управления компанией».// Финансовый директор.
... ... ... 2005. - №4.