Вы здесь

Адрондық атомдардың энергетикалық спектрін анықтау

03 декабря 2014 | 933

Жоспар

Жоспар

Кіріспе

Қазіргі таңда адрондық атомдардың (АА) түзілу механизмі мен олардың құрылымын зерттеу тәжірибе мен теория жүзінде де қарқынды жүрілуде. Адрондық атомдар – зарядтары әртекті адрондардан тұратын байланысқан немесе квазистационарлық жүйе. Бүгінгі таңда мынадай АА-дың бар екені тәжірибе жүзінде табылып отыр: π^±, π^∓ мезондардан тұратын π-атомы, K^±, π^∓ мезондардан тұратын Kπ-атомы, p-протон мен π^- мезоннан тұратын pπ-атомы және т.б. [1] .

АА қасиеттерін зерттеу зор қызығушылық танытуда [2], өйткені АА өте төменгі энергия кезінде адрондардың өзара әрекеттесу механизмі жөніндегі бағалы мәліметтерді бере алады. Оның ішінде, жеңіл ядролардан (нуклондардан) тұратын АА қасиеттерін зерттеу, төменгі энергия кезінде нуклон-нуклондық өзара әрекеттесудің құрылымы жөніндегі нағыз қажетті мәліметтерді береді. Бұл астрофизикалық, сонымен бірге ядролық мәселелерді [3] зерттеу кезінде үлкен рөл атқарады. Сондықтан адрондық және экзотикалық атомдардың түзілу механизмі мен олардың қасиеттерін зерттеу, теориялық жағынан да, тәжірибелік жағынан да маңызды болып табылып отыр.

АА үшін бор радиусы тәжірибе жүзінде жеткілікті дәлдікпен тағайындалған және ол бірнеше жүздеген ферми құрайды. π-атомның бор радиусы DIRAC [4] тәжірибесінде
r_b=387fm. (1)

тағайындалған. Бұдан, адрондық атомдарды құраушылар (пиондар) өзара кулондық күштермен әрекеттесетінін және күшті әрекеттесудің әсері азғантай түзету есебінде қарастырылатынын көруге болады. Сонымен қатар, адрондардың да табиғаты, мезондар мен бариондар сияқты таза релятивистік болып саналады, сондықтан адрондық атомдардың қасиеттерін зерттеген кезде өзара әрекеттесудің релятивистік сипатын міндетті түрде ескерген абзал.
Қазіргі кезде тәжірибе жүзінде π-атомның массасы бірнеше ғылыми орталықтарда бір-біріне тәуелсіз анықталып отыр және лар келесі мәндерді көрсетеді:

OMICRON [5]: π-p π - π+n үшін Мππ = (2,37±0,29)mπ
BNL [6] : π-p π0 π0n үшін Мππ = (2,20±0,18)mπ
LAMPF [7] : π+p π+π0n үшін Мππ = (2,26±0,17)mπ
TRIUMF [8] : π-p π- π+n үшін Мππ = (2,34±0,26)mπ

(2)-ден π-атомның массасы π+ және π^- мезондардың массасының қосындысынан артық екенін көруге болады. Кванттық-механика әдісі бойынша, байланысқан күйдің толық массасы, әрқашан құраушы бөлшектердің қосынды массасынан кем болу керек екендігін біз білеміз. Осыған байланысты, π-атомның массасын сипаттаған кезде, өзара әрекеттесудің потенциалдық емес сипатын міндетті түрде ескерген жөн. Бұл әрекеттесу тек қана өрістің кванттық теориясы бойынша анықталады. Сондықтан, π-атомның массасын анықтаған кезде өзара әрекеттесудің потенциалдық емес сипатын ескеру, яғни байланысқан күйдің массасын анықтаған кезде құраушы бөлшектердің массасының қайтанормалану есебін схемаға енгізу, АА физикасының ең бір өзекті мәселелерінің бірі болып саналып отыр, Сонымен қатар, адрондық атомдарды жаңа материалдар негізінде қолдану үшін, олардың заттағы қасиеттерін зерттеу өте қажет, яғни адрондық атомдардың затпен немесе қоршаған ортамен өзара әрекеттесу механизмін анықтау керек. Осылай, адрондық атомдардың өту формфакторларын зерттеу, бұл да қазіргі физиканың өзекті мәселелерінің біріне айналуда.

Берілген ғылыми жұмыста осы мәселелерді зерттеу ұсынылып отыр. Жұмыс төмендегідей үлгіде жасалған: кіріспеде жұмыстың өзектілігі, сондай-ақ адрондық атомдардың өту формфакторлары жөнінде айтылған.

Бірінші бөлімде байланысқан күйдің моделін сипаттайтын массалық спектр қарастырылған және поляризациялық ілмек функциясының асимтотикалық таралуын зерттеудің негізінде алынған байланысқан күйдің массалық спекрті анықталған. Байланысқан күйдің конституенттік және валенттік массаларының арасындағы қатынас карастырылған. Адрондық атомның толқындық функциясы (ТФ) осцилляторлық өрнектеу (ОӨ) әдісінің көмегімен анықталған.

Екінші бөлімде π-атомның электроэнергетикалық спектрі анықталған және байланыс энергиясы есептелген, сондай-ақ күшті әрекеттесудің ескерілуімен массалық спектрі анықталған. π-атомның орташа квадраттық радиусы есептелген.

Үшінші бөлімде АА радиалдық өту формфакторы ОӨ әдісінің негізінде анықталған, сонымен қатар ТФ-мен өту матрицалық элементтерін анықтадық. Өту формфакторы негізгі және орбиталдық қоздырылған күйлер үшін қарастырылды. Сонымен қатар матрицалық элементтерді есептеу деталдары енгізілген.

Қысқаша шолу
Пән атауы: Физика, химия
Көлемі: 26 бет
Жұмыстың түрі: Курстық жұмыс


Танысу


Төлем түрлері

Жұмыстың құны: 500 теңге
QIWI терминалы арқылы төлеу:
  1. Экранда «Оплата услуг» бөлімін таңдау:
  2. «Электронная коммерция» бөлеміне кіру:
  3. "QIWI Кошелек" таңдау:
  4. "QIWI Кошелек" нөмерін теру:
    +7 707 855 00 01
  5. Чекті алу
  6. Төлегеннен кейін Чектің номерін форма арқылы жіберіңіз